Kính hiển vi là một công cụ quang học và điện tử không thể thiếu, đóng vai trò cốt lõi trong các lĩnh vực y tế, nghiên cứu khoa học, giáo dục, sinh học và khoa học vật liệu. Cùng với sự phát triển của công nghệ và y khoa, nhu cầu đưa các dòng kính hiển vi chất lượng cao từ nước ngoài về Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, mặt hàng này được chia thành nhiều loại và chịu sự quản lý của các bộ ngành khác nhau, đòi hỏi doanh nghiệp phải am hiểu sâu sắc về pháp luật hải quan. Cùng tìm hiểu chi tiết về chính sách nhập khẩu kính hiển vi trong bài viết dưới đây nhé.
Chính sách nhập khẩu kính hiển vi
Bước đi nền tảng đầu tiên để thực hiện trơn tru thủ tục nhập khẩu kính hiển vi là việc tìm hiểu kỹ lưỡng các chính sách quản lý nhà nước. Về cơ bản, kính hiển vi không thuộc danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu hay hạn chế nhập khẩu theo nghị định 69/2018/NĐ-CP.
Tuy nhiên, chính sách nhập khẩu sẽ có sự phân hóa rõ rệt dựa trên mục đích sử dụng của thiết bị:
- Kính hiển vi thông thường (dùng cho giáo dục, nghiên cứu vật liệu…): Doanh nghiệp có thể nhập khẩu bình thường như các loại hàng hóa thương mại khác mà không cần xin giấy phép chuyên ngành.
- Kính hiển vi dùng trong y tế (như kính hiển vi phẫu thuật, soi tế bào): Đây là trang thiết bị y tế chịu sự quản lý trực tiếp của Bộ Y tế. Căn cứ theo nghị định 98/2021/NĐ-CP (được sửa đổi bổ sung bởi nghị định 07/2023/NĐ-CP) và thông tư 05/2022/TT-BYT, kính hiển vi y tế thường được phân loại là trang thiết bị y tế loại A. Do đó, trước khi nhập khẩu, doanh nghiệp bắt buộc phải làm thủ tục phân loại trang thiết bị y tế và Công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với trang thiết bị y tế loại A.
Bên cạnh đó, có một nguyên tắc doanh nghiệp lưu ý : Nhà nước Việt Nam cấm tuyệt đối việc nhập khẩu kính hiển vi (đặc biệt là thiết bị y tế) đã qua sử dụng. Hàng hóa nhập về bắt buộc phải mới 100%.
Dán nhãn hàng nhập khẩu kính hiển vi
Dán nhãn mác (Shipping mark) lên hàng hóa là một khâu bắt buộc và đang được cơ quan hải quan kiểm tra, giám sát vô cùng gắt gao sau khi Nghị định 128/2020/NĐ-CP ra đời.
Khi tiến hành thủ tục nhập khẩu kính hiển vi, nội dung nhãn mác phải tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định 43/2017/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP). Một nhãn mác chuẩn chỉnh phải hiển thị đầy đủ các thông tin bằng tiếng Anh hoặc có bản dịch tiếng Việt đi kèm, bao gồm:
- Tên chính xác của hàng hóa (Model, chủng loại).
- Tên và địa chỉ đầy đủ của tổ chức/cá nhân nhà sản xuất/xuất khẩu.
- Tên và địa chỉ của doanh nghiệp chịu trách nhiệm nhập khẩu tại Việt Nam.
- Nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa.
Đặc biệt đối với kính hiển vi y tế: Nhãn mác yêu cầu khắt khe hơn, cần thể hiện thêm: Số lưu hành hoặc số giấy phép nhập khẩu trang thiết bị y tế; Số lô hoặc số seri; Năm sản xuất/tháng năm sản xuất; và các thông tin cảnh báo, hướng dẫn bảo quản, sử dụng.
Nếu vi phạm quy định dán nhãn, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro bị phạt tiền theo Điều 22 Nghị định 128/2020/NĐ-CP, bị bác bỏ quyền hưởng thuế ưu đãi từ Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) và hàng hóa dễ bị thất lạc, hư hỏng trong quá trình bốc xếp.
Xác định mã hs kính hiển vi
Trong nghiệp vụ hải quan, tra cứu mã HS (Harmonized System) là công đoạn quan trọng nhất quyết định đến biểu thuế và toàn bộ thủ tục nhập khẩu kính hiển vi. Mã HS giúp định danh hàng hóa và là cơ sở để hải quan áp dụng chính sách quản lý.
Kính hiển vi được phân loại vào chương 90: Dụng cụ, thiết bị và máy quang học, nhiếp ảnh, điện ảnh, đo lường, kiểm tra độ chính xác, y tế hoặc phẫu thuật. Tùy thuộc vào công nghệ và cấu tạo, doanh nghiệp có thể tham khảo các mã HS sau:
- Nhóm 9011: Kính hiển vi quang học phức hợp (bao gồm cả loại để xem vi ảnh, vi phim). Mã HS thường dùng là 90118000 (các loại kính hiển vi khác).
- Nhóm 9012: Kính hiển vi trừ kính hiển vi quang học; thiết bị nhiễu xạ (như kính hiển vi điện tử). Mã HS tham khảo là 90121000 (Kính hiển vi trừ quang học) và 90129000 (bộ phận và phụ kiện).
Rủi ro khi áp sai mã HS: Nếu doanh nghiệp khai báo sai lệch mã HS, cơ quan hải quan sẽ yêu cầu kiểm tra xác minh lại làm kéo dài thời gian thông quan. Nghiêm trọng hơn, nếu việc sai mã dẫn đến thiếu hụt tiền thuế, doanh nghiệp sẽ bị phạt tối thiểu 2.000.000 VNĐ và cao nhất lên tới gấp 3 lần số thuế khai thiếu.
Bộ hồ sơ làm thủ tục nhập khẩu kính hiển vi
Sự chỉn chu về mặt giấy tờ sẽ quyết định 90% tốc độ giải phóng hàng hóa. Căn cứ theo thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi thông tư 39/2018/TT-BTC), để hoàn thiện thủ tục nhập khẩu kính hiển vi, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan chuyên nghiệp bao gồm:
Hồ sơ hải quan chung:
- Tờ khai hải quan nhập khẩu: Khai báo bằng phần mềm điện tử.
- Hóa đơn thương mại (Commercial invoice): Chứng từ sống còn thể hiện giá trị thanh toán của lô hàng.
- Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing list): Nêu rõ quy cách đóng gói.
- Vận tải đơn (Bill of lading / Airway bill): Chứng nhận quyền sở hữu hàng hóa từ hãng vận tải.
- Hợp đồng thương mại (Sales contract).
- Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Certificate of origin – C/O): Rất cần thiết để hưởng ưu đãi thuế quan.
- Catalogs, tài liệu thông số kỹ thuật của kính hiển vi để hải quan đối chiếu mã HS.
Hồ sơ bổ sung đối với kính hiển vi y tế: Bắt buộc phải có bản phân loại thiết bị y tế loại A và phiếu tiếp nhận hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng thiết bị y tế loại A do sở y tế cấp.
Quy trình làm thủ tục nhập khẩu kính hiển vi
Để mang lô hàng về kho một cách bài bản, doanh nghiệp sẽ phải trải qua quy trình làm thủ tục nhập khẩu kính hiển vi theo 5 bước chuẩn mực như sau:
Bước 1: Xác định chính sách và chuẩn bị hồ sơ chuyên ngành
Trước khi hàng về, doanh nghiệp cần xác định rõ kính hiển vi dùng cho mục đích gì. Nếu là thiết bị y tế, doanh nghiệp phải tiến hành nộp hồ sơ xin phân loại và công bố tiêu chuẩn áp dụng TBYT loại A.
Bước 2: Khai báo tờ khai hải quan điện tử
Khi đã nắm trong tay đầy đủ bộ chứng từ và mã HS, nhân viên khai báo sẽ tiến hành nhập liệu truyền tờ khai lên hệ thống VNACCS. Thời hạn khai báo tối đa là trong vòng 30 ngày kể từ ngày lô hàng cập cảng/sân bay. Nếu để quá hạn, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Bước 3: Mở tờ khai hải quan
Hệ thống sẽ tự động phân luồng tờ khai thành Luồng Xanh, Vàng, hoặc Đỏ. Doanh nghiệp in tờ khai phân luồng mang xuống chi cục hải quan cửa khẩu để tiến hành mở tờ khai chậm nhất trong vòng 15 ngày. Nếu rơi vào luồng Đỏ, hải quan sẽ tiến hành cắt seal, mở thùng kiểm hóa kiểm tra tình trạng hàng hóa, tem nhãn thực tế.
Bước 4: Nộp thuế và thông quan hàng hóa
Sau khi hải quan kiểm tra hồ sơ (và hàng hóa thực tế) hợp lệ, cán bộ hải quan sẽ duyệt thông quan tờ khai. Doanh nghiệp cần tiến hành nộp đủ tiền thuế nhập khẩu và thuế GTGT vào ngân sách Nhà nước, vì hàng hóa chỉ được thông quan chính thức khi nghĩa vụ thuế đã được hoàn tất.
Bước 5: Thanh lý tờ khai và kéo hàng về kho
Tại khâu cuối cùng, doanh nghiệp cầm tờ khai đã thông quan có mã vạch xuống khu vực hải quan giám sát tại cảng để làm thủ tục thanh lý đổi lệnh, sau đó điều động phương tiện chở các kiện hàng kính hiển vi về kho bãi bảo quản và sử dụng.
Thuế nhập khẩu kính hiển vi
Bài toán chi phí luôn là yếu tố quyết định giá thành sản phẩm. Tin vui tuyệt vời cho các doanh nghiệp khi làm thủ tục nhập khẩu kính hiển vi là mức thuế đối với mặt hàng công nghệ, y tế này cực kỳ ưu đãi. Hàng hóa sẽ phải chịu hai loại thuế chính:
Thuế nhập khẩu ưu đãi: Dù là kính hiển vi quang học thông thường hay kính hiển vi phẫu thuật y tế, mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi hiện hành đang áp dụng là 0%.
Công thức: Thuế nhập khẩu = trị giá CIF x % thuế suất (0%).
Thuế giá trị gia tăng (VAT): Mức thuế VAT áp dụng chung cho mặt hàng kính hiển vi là 5%. (Trường hợp kính hiển vi không dùng trong y tế có thể liên hệ kiểm tra mã HS chi tiết, nhưng các dòng quang học/y tế chủ yếu là 5%).
Công thức: Thuế VAT = (trị giá CIF + thuế nhập khẩu) x 5%.
Mặc dù thuế nhập khẩu cơ bản đã là 0%, doanh nghiệp vẫn nên chủ động yêu cầu đối tác cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O Form E, Form D, Form AK…) để gia tăng tính hợp pháp, dễ dàng làm việc với hải quan và được hưởng các ưu đãi giảm thuế VAT bổ sung (nếu có theo chính sách từng thời điểm).
Những lưu ý khi nhập khẩu kính hiển vi
Thương trường luôn ẩn chứa nhiều biến số, để quá trình làm thủ tục nhập khẩu kính hiển vi đạt hiệu quả cao nhất, doanh nghiệp cần đặc biệt những lưu ý vàng sau đây:
Nhất quán thông tin tem nhãn: Đây là lỗi doanh nghiệp thường mắc phải nhất. Thông tin về xuất xứ, model, nhà sản xuất (made in…) trên tem nhãn thực tế dán trên hàng hóa bắt buộc phải khớp 100% với nội dung ghi trên bản công bố thiết bị y tế, invoice, packing list và C/O. Nếu có sự sai lệch khi kiểm hóa, doanh nghiệp sẽ bị phạt tiền rất nặng.
Đảm bảo hàng mới 100%: Tuyệt đối không nhập khẩu kính hiển vi (đặc biệt là hàng y tế) cũ, đã qua sử dụng vì đây là hàng cấm nhập, sẽ bị tịch thu và tiêu hủy.
Hoàn thành nghĩa vụ thuế: Tiền thuế là yếu tố bắt buộc, lô hàng chỉ được giải phóng khỏi cảng khi đã nộp đủ tiền thuế VAT vào ngân sách nhà nước.
Chủ động hồ sơ từ sớm: Có thể tiến hành làm khai báo hải quan điện tử ngay cả trước khi hàng cập cảng. Hãy chuẩn bị các chứng từ gốc như C/O, Vận đơn từ sớm để tránh tình trạng phát sinh phí lưu kho, lưu bãi (DEM/DET) khổng lồ tại cảng/sân bay.
Thẩm định nhà cung cấp: Kính hiển vi là thiết bị có giá trị cao, yêu cầu độ chính xác tuyệt đối. Doanh nghiệp cần lựa chọn nhà sản xuất uy tín (từ Trung quốc, Châu âu, Nhật bản…) để đảm bảo chất lượng, có đầy đủ các chứng nhận tiêu chuẩn (ISO 13485, CE, FDA) phục vụ cho khâu làm hồ sơ công bố y tế.
Bài viết hữu ích: Thủ tục nhập khẩu máy móc thiết bị cập nhật mới
Tóm lại, thủ tục nhập khẩu kính hiển vi là một quy trình tương đối phức tạp, đặc biệt là đối với các dòng thiết bị dùng trong y tế đòi hỏi sự tham gia quản lý của Bộ Y tế. Từ việc chuẩn bị hồ sơ công bố chuẩn xác, áp đúng mã HS, kiểm soát tem nhãn hàng hóa cho đến khâu thông quan đóng thuế, mỗi mắt xích đều đòi hỏi năng lực chuyên môn ngoại thương vững vàng. Nếu có bất kỳ thắc mắc gì, vui lòng liên hệ ngay vận tải Thái Hà để được tư vấn và báo giá và tư vấn hoàn toàn miễn phí.
