Hạt điều là một trong những loại hạt dinh dưỡng mang lại giá trị kinh tế khổng lồ, được ưa chuộng rộng rãi không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Mặc dù Việt Nam sở hữu những vùng trồng điều nổi tiếng như Bình Phước, nhưng để đáp ứng đủ công suất cho ngành công nghiệp chế biến và xuất khẩu, nhu cầu nhập khẩu hạt điều thô từ các quốc gia như các nước Châu Phi, Brazil hay Campuchia đang ngày càng gia tăng mạnh mẽ. Để quy trình đưa hàng hóa về nước diễn ra suôn sẻ, việc nắm vững thủ tục nhập khẩu hạt điều thô là bài toán sống còn đối với mọi doanh nghiệp logistics và nhà phân phối. Trong bài viết này vận tải Thái Hà xin được chia sẻ đến quý vị làm thủ tục nhập khẩu hạt điều thô ngay nhé.
Chính sách nhập khẩu hạt điều thô
Khi bắt tay vào tìm hiểu thủ tục nhập khẩu hạt điều thô, yếu tố đầu tiên doanh nghiệp cần quan tâm chính là các rào cản pháp lý và chính sách thương mại. Rất may mắn, theo quy định hiện hành, hạt điều thô hoàn toàn không nằm trong danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc hạn chế nhập khẩu của nhà nước. Doanh nghiệp có thể nhập khẩu hạt điều thô như các loại hàng hóa thông thường.
Tuy nhiên, vì đây là một sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật nông nghiệp, toàn bộ quy trình nhập khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt các văn bản pháp luật sau:
- Luật an toàn thực phẩm 2010 và nghị định 15/2018/NĐ-CP.
- Thông tư 15/2018/TT-BNNPTNT và thông tư 11/2021/TT-BNNPTNT của Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn.
- Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC) quy định về thủ tục hải quan.
- Nghị định 128/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
Điểm mấu chốt trong chính sách nhập khẩu mặt hàng này là bắt buộc phải làm kiểm dịch thực vật trước khi được phép thông quan, nhằm ngăn chặn các mầm bệnh và sinh vật gây hại ngoại lai xâm nhập vào Việt Nam.
Dán nhãn hàng nhập khẩu
Dán nhãn mác lên hàng hóa không phải là quy định mới, nhưng từ khi nghị định 128/2020/NĐ-CP có hiệu lực, khâu này được cơ quan hải quan kiểm tra và giám sát vô cùng gắt gao. Việc dán nhãn giúp cơ quan hành chính quản lý tốt dòng chảy hàng hóa, truy xuất được nguồn gốc xuất xứ và quy trách nhiệm cho đúng đơn vị. Trong thủ tục nhập khẩu hạt điều thô, đây là khâu tuyệt đối không thể bỏ qua.
Nội dung và vị trí dán nhãn: Căn cứ theo nghị định 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi bởi nghị định 111/2021/NĐ-CP), nhãn mác của lô hàng hạt điều thô nhập khẩu phải thể hiện đầy đủ các thông tin cốt lõi bằng tiếng Anh hoặc phải có bản dịch thuật kèm theo. Các thông tin bắt buộc bao gồm:
- Tên hàng hóa và thông số chi tiết.
- Tên, địa chỉ của công ty/tổ chức xuất khẩu.
- Tên, địa chỉ của công ty/tổ chức nhập khẩu.
- Nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa.
Nhãn mác cần được dán ở những vị trí dễ nhìn thấy, tiện cho việc kiểm tra như trên bao bì sản phẩm, trên thùng carton hoặc kiện gỗ.
Rủi ro nếu vi phạm: Nếu hàng hóa không có nhãn hoặc nội dung nhãn sai lệch, doanh nghiệp sẽ phải chịu mức phạt tiền hành chính theo điều 22 nghị định 128/2020/NĐ-CP,. Đặc biệt nghiêm trọng hơn, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) có thể bị bác bỏ, khiến doanh nghiệp mất đi đặc quyền hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi, đồng thời hàng hóa dễ bị thất lạc trong quá trình lưu kho, vận chuyển.
Xác định mã HS của hạt điều thô
Mã HS (Harmonized System) là dãy mã số dùng chung trên toàn thế giới, giúp xác định chính xác mức thuế và các chính sách quản lý chuyên ngành tương ứng. Để áp đúng mã HS, doanh nghiệp phải căn cứ vào tính chất, thành phần và tình trạng thực tế của lô hạt điều.
Mặt hàng hạt điều thô nằm trong chương 8: Quả và quả hạch (nuts) ăn được; vỏ quả thuộc họ cam quýt hoặc các loại dưa. Cụ thể, mã HS code của hạt điều được phân loại như sau:
- Mã HS 08013100: Hạt điều chưa bóc vỏ.
- Mã HS 08013200: Hạt điều đã bóc vỏ.
- Mã HS 20081910: Hạt điều đã qua chế biến và đóng gói.
Hậu quả khi áp sai mã HS: Việc phân loại sai mã HS sẽ dẫn đến chuỗi rủi ro liên hoàn trong thủ tục nhập khẩu hạt điều thô. Đầu tiên là sự trì hoãn trong việc thông quan hàng hóa do hải quan cần thời gian xác minh. Tiếp đó, doanh nghiệp có thể bị phạt vi phạm hành chính, và nếu việc sai mã HS làm phát sinh thiếu tiền thuế, mức phạt có thể từ 2.000.000 VNĐ lên đến gấp 3 lần số thuế khai thiếu.
Thuế nhập khẩu hạt điều thô
Hoàn thành nghĩa vụ đóng thuế là điều kiện tiên quyết để lô hàng hạt điều thô được giải phóng khỏi cảng. Chi phí thuế phụ thuộc hoàn toàn vào mã HS đã xác định ở trên. Công thức tính toán được áp dụng như sau:
- Thuế nhập khẩu = Trị giá CIF x % Thuế suất nhập khẩu.
- Thuế giá trị gia tăng (VAT) = (Trị giá CIF + Thuế nhập khẩu) x % Thuế suất GTGT.
Theo biểu thuế xuất nhập khẩu hiện hành:
- Thuế nhập khẩu ưu đãi: Mặt hàng hạt điều chưa bóc vỏ (HS 08013100) chịu mức thuế 5%, trong khi loại đã bóc vỏ (HS 08013200) là 25%.
- Thuế GTGT (VAT): Hạt điều thô nhập khẩu là đối tượng không chịu thuế GTGT (0%) ở khâu nhập khẩu và sản xuất tự khai thác, tuy nhiên nếu ở khâu kinh doanh thương mại thông thường thì áp dụng mức 5%.
- Thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt (0%): Doanh nghiệp hoàn toàn có thể đưa mức thuế nhập khẩu về 0% nếu lô hàng được nhập từ các quốc gia có ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam (như khối ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Châu Âu, Mỹ, Chile…). Tuy nhiên, để hưởng đặc quyền này, bắt buộc phải có Giấy chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin – C/O) hợp lệ.
Bộ hồ sơ làm thủ tục nhập khẩu hạt điều thô
Dựa theo quy định tại thông tư 38/2015/TT-BTC và thông tư 39/2018/TT-BTC, một bộ hồ sơ khai báo hải quan tiêu chuẩn (bản scan điện tử hoặc bản gốc) để làm thủ tục nhập khẩu hạt điều thô sẽ bao gồm các chứng từ sau:
- Tờ khai hải quan nhập khẩu.
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
- Hợp đồng thương mại (Sale Contract).
- Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List).
- Vận đơn đường biển/hàng không (Bill of Lading).
- Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) – Nếu muốn hưởng ưu đãi thuế.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhập khẩu.
Trong đó, tờ khai hải quan, vận đơn, hóa đơn thương mại và giấy kiểm dịch thực vật là 4 loại chứng từ quyết định tốc độ thông quan của lô hàng.
Quy trình làm thủ tục nhập khẩu hạt điều thô
Để lô hàng được giải phóng về kho, doanh nghiệp cần phối hợp nhịp nhàng qua 5 bước trong quy trình thủ tục nhập khẩu hạt điều thô sau đây:
Bước 1: Khai báo tờ khai hải quan
Sau khi tổng hợp đầy đủ bộ hồ sơ chứng từ và xác định chuẩn xác mã HS, doanh nghiệp sử dụng phần mềm chuyên dụng để truyền dữ liệu lên hệ thống hải quan điện tử. Lưu ý thời hạn khai báo tối đa là 30 ngày kể từ khi hàng cập cảng, nếu quá hạn sẽ bị xử phạt nghiêm khắc.
Bước 2: Đăng ký kiểm dịch thực vật
Vì hạt điều thô thuộc nhóm hàng nông sản, doanh nghiệp phải tiến hành đăng ký kiểm dịch thực vật trên cổng thông tin một cửa quốc gia (VNSW).
Bước 3: Mở tờ khai hải quan
Hệ thống sẽ tự động phân luồng tờ khai thành luồng xanh, vàng, hoặc đỏ. Doanh nghiệp in tờ khai đã phân luồng, mang kèm bộ hồ sơ giấy xuống chi cục hải quan cửa khẩu để tiến hành mở tờ khai. Chậm nhất trong 15 ngày kể từ ngày khai báo, doanh nghiệp phải hoàn tất bước này để tránh tờ khai bị hủy tự động.
Bước 4: Thông quan hàng hóa
Cán bộ hải quan tiến hành kiểm tra hồ sơ (và kiểm tra thực tế hàng hóa nếu là luồng Đỏ). Nếu kết quả kiểm dịch đạt yêu cầu và hồ sơ hợp lệ, hải quan sẽ chấp nhận thông quan. Ngay lúc này, doanh nghiệp phải nộp đủ tiền thuế nhập khẩu.
Bước 5: Kéo hàng về kho bảo quản
Sau khi thanh lý tờ khai thành công, doanh nghiệp tiến hành đổi lệnh tại cảng, điều động xe tải/container chở lô hạt điều thô về kho bãi của mình để chuẩn bị cho các khâu sản xuất tiếp theo.
Quy trình làm kiểm dịch thực vật hạt điều
Khâu kiểm dịch thực vật rất quan trọng trong thủ tục nhập khẩu hạt điều thô. Lưu ý rằng, thủ tục này chỉ áp dụng cho hạt điều chưa qua chế biến (dạng thô). Nếu hạt điều đã chế biến tẩm ướp, có thể ăn trực tiếp, thì doanh nghiệp phải làm công bố an toàn thực phẩm (ATTP) thay vì kiểm dịch.
Điều kiện tiên quyết: Nước xuất khẩu phải nằm trong danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu thực vật vào Việt Nam, và lô hàng phải có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật bản gốc (Phytosanitary Certificate) do nước xuất khẩu cấp.
Quy trình 5 bước kiểm dịch:
- Bước 1: Tạo tài khoản và khai báo đăng ký kiểm dịch trên hệ thống cổng thông tin một cửa quốc gia (https://vnsw.gov.vn).
- Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ cứng bao gồm: bộ hồ sơ xuất nhập khẩu (Invoice, Packing List, Bill), giấy đăng ký kiểm dịch và bản gốc Phyto của nước xuất khẩu.
- Bước 3: Nộp hồ sơ tại chi cục kiểm dịch thực vật vùng (nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện). Chi cục sẽ tiếp nhận và đóng dấu xác nhận lên đơn đăng ký.
- Bước 4: Nộp giấy đăng ký (đã đóng dấu) cho hải quan cùng với công văn xin cắt seal để lấy mẫu. Cán bộ kiểm dịch sẽ xuống cảng tiến hành lấy mẫu hạt điều thực tế.
- Bước 5: Nếu mẫu hạt điều đạt tiêu chuẩn không mang mầm bệnh, trung tâm kiểm định sẽ cấp chứng thư kiểm dịch đạt chuẩn. Doanh nghiệp nộp chứng thư này cho cơ quan hải quan để hoàn tất lệnh thông quan hàng hóa. Nếu không đạt, lô hàng bắt buộc phải tái xuất hoặc tiêu hủy.
Những lưu ý khi nhập khẩu hạt điều
Với kinh nghiệm thực chiến trong ngành logistics, để giảm thiểu tối đa rủi ro chậm trễ và phát sinh chi phí, khi thực hiện thủ tục nhập khẩu hạt điều thô, doanh nghiệp cần khắc cốt ghi tâm những điểm sau:
Mọi nghĩa vụ về thuế nhập khẩu phải được đóng đầy đủ trước khi kéo hàng khỏi cảng. Thuế suất của mặt hàng này tương đối cao (nếu không có C/O form ưu đãi), do vậy khi đàm phán hợp đồng, hãy bắt buộc đối tác cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O).
Cần phân biệt rõ trạng thái của hạt điều: Hạt điều thô (chưa chế biến) phải kiểm dịch thực vật. Ngược lại, hạt điều đã qua chế biến đóng gói bán lẻ sẽ được quản lý và làm thủ tục tự công bố chất lượng tương tự như các mặt hàng bánh kẹo, thực phẩm thông thường.
Đối với trường hợp nhập khẩu hạt điều về với mục đích làm hạt giống trồng trọt, doanh nghiệp phải xin thêm Giấy phép chuyên ngành từ bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn.
Đảm bảo tuyệt đối sự thống nhất thông tin từ nhãn mác dán trên bao bì thực tế cho đến các con số thể hiện trên tờ khai, hóa đơn thương mại và vận đơn.
Nắm chắc quy trình pháp lý và am hiểu thủ tục nhập khẩu hạt điều thô chính là chiếc chìa khóa giúp các nhà nhập khẩu tối ưu hóa chi phí bến bãi, tận dụng tối đa dòng tiền và duy trì chuỗi cung ứng liền mạch, từ đó chinh phục thị trường tiêu dùng nội địa đầy tiềm năng.
Bài viết nhiều người đọc: Thủ tục xuất khẩu trái cây khô mới nhất
Doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, khai báo hải quan hay xử lý các thủ tục kiểm dịch. Vui lòng liên hệ tới vận tải Thái Hà để được tư vấn nhanh chóng. Với đội ngũ chuyên viên am hiểu quy định pháp luật, kinh nghiệm thực tiễn dày dặn, Thái Hà đảm bảo giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian nhanh chóng.
