Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa và thương mại điện tử bùng nổ, Logistics và xuất nhập khẩu đang trở thành hai “từ khóa” hot nhất, thu hút sự quan tâm của đông đảo giới kinh doanh cũng như nguồn nhân lực trẻ. Tuy nhiên, không ít người, thậm chí là những người đang làm việc trong ngành, vẫn thường xuyên đánh đồng hai khái niệm này là một. Thực tế, dù luôn song hành cùng nhau như một “cặp bài trùng”, nhưng Logistics và xuất nhập khẩu lại là hai lĩnh vực có bản chất, chức năng và phạm vi hoạt động hoàn toàn khác biệt. Vậy Logistics và Xuất nhập khẩu khác nhau như thế nào? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.
Logistics và Xuất nhập khẩu là gì?
Để phân biệt chính xác, trước tiên chúng ta cần bóc tách rạch ròi khái niệm cốt lõi của từng thuật ngữ. Vậy thực chất Logistics và xuất nhập khẩu là gì?
Khái niệm của Logistics
Logistics (hay còn gọi là dịch vụ hậu cần) không chỉ đơn thuần là việc chở một món hàng từ nơi này sang nơi khác. Theo Hội đồng quản lý Logistics của Hoa Kỳ, Logistics là toàn bộ quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát quá trình lưu chuyển, dự trữ hàng hóa, dịch vụ và những thông tin liên quan từ điểm xuất phát đầu tiên đến nơi tiêu thụ cuối cùng sao cho hiệu quả và phù hợp với yêu cầu của khách hàng.
Nói một cách dễ hiểu dưới góc độ kinh doanh, Logistics là một chuỗi các dịch vụ liên kết chặt chẽ với nhau nhằm vận chuyển sản phẩm từ người bán đến người mua. Các mắt xích trong chuỗi này bao gồm: vận tải hàng hóa, lưu kho bãi, đóng gói bao bì, làm thủ tục hải quan, xử lý đơn hàng, quản lý hàng tồn kho và hoạch định cung – cầu,. Logistics chính là công cụ vật lý và hệ thống quản trị giúp kết nối dòng chảy hàng hóa, đảm bảo hàng đến đúng nơi, đúng lúc và đúng chất lượng.
Khái niệm của Xuất nhập khẩu
Xuất nhập khẩu (Export – Import) là hoạt động thương mại mang tầm vóc vĩ mô hơn. Đây là quá trình trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia hoặc các vùng lãnh thổ với nhau, thông qua các hiệp định, hợp đồng ngoại thương và được thanh toán bằng các đồng tiền mang tính quốc tế.
Theo Luật thương mại Việt Nam 2005 (Điều 28), khái niệm này được định nghĩa rõ ràng như sau:
- Xuất khẩu: Là việc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng.
- Nhập khẩu: Là việc đưa hàng hóa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực hải quan riêng biệt.
Tóm lại, Xuất nhập khẩu là hành vi giao thương, mua bán để tạo ra lợi nhuận quốc tế, trong đó bao gồm hai yếu tố cốt lõi là: Hàng hóa/dịch vụ và sự dịch chuyển qua lại ranh giới quốc gia.
Logistics và Xuất nhập khẩu khác nhau như thế nào?
Mặc dù cùng phục vụ cho mục tiêu chung là đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng, nhưng khi đặt lên bàn cân, logistics và xuất nhập khẩu khác nhau rõ rệt trên 3 tiêu chí trọng tâm sau đây:
Phạm vi hoạt động
Đây là ranh giới dễ nhận biết nhất để phân biệt hai lĩnh vực này:
Đối với xuất nhập khẩu: Phạm vi hoạt động bắt buộc phải có yếu tố quốc tế. Một giao dịch chỉ được gọi là xuất nhập khẩu khi hàng hóa vượt qua đường biên giới quốc gia hoặc ranh giới của các khu phi thuế quan (khu chế xuất, kho ngoại quan). Nếu bạn mua bán trong nội địa, đó chỉ là thương mại thông thường.
Đối với Logistics: Phạm vi hoạt động rộng lớn và linh hoạt hơn rất nhiều. Logistics bao trùm cả hoạt động nội địa trong nước lẫn quốc tế. Chẳng hạn, việc bạn gửi một bưu kiện từ Hà Nội vào TP.HCM thông qua các công ty giao nhận, đó chính là hoạt động Logistics nội địa, hoàn toàn không có yếu tố xuất nhập khẩu.
Nội dung hoạt động chính
Nội dung công việc phản ánh rõ nhất vai trò “kẻ mua người bán” và “người vận chuyển” của hai lĩnh vực này.
Công việc chính của ngành Xuất nhập khẩu thiên về thương mại và đàm phán:
- Nghiên cứu thị trường quốc tế để tìm kiếm nguồn cung (nhập khẩu) hoặc thị trường tiêu thụ (xuất khẩu).
- Đánh giá đối tác, lựa chọn hình thức mua bán phù hợp.
- Xây dựng bảng giá, dự trù chi phí biên tế, đàm phán và trực tiếp ký kết Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).
- Thực hiện thanh toán quốc tế (L/C, T/T…) và chốt các điều kiện giao hàng (Incoterms).
Công việc chính của ngành Logistics thiên về kỹ thuật vận hành và chuỗi cung ứng:
- Dịch vụ khách hàng (Customer Services) và dự báo nhu cầu.
- Quản trị kho bãi (Warehousing): Nhận hàng, lưu kho, bảo quản, quản lý tồn kho.
- Đóng gói (Packaging), dán nhãn, kiểm đếm hàng hóa.
- Quản trị vận tải (Transportation): Thuê tàu (book cước), điều phối xe tải, máy bay để vận chuyển hàng.
- Thực hiện các thủ tục pháp lý thực tế: Khai báo hải quan, xin giấy phép kiểm tra chuyên ngành.
Ý nghĩa trong việc thúc đẩy kinh tế
Mỗi lĩnh vực đóng góp một giá trị chiến lược riêng biệt cho sự vươn mình của nền kinh tế quốc gia và sự thịnh vượng của doanh nghiệp.
Ý nghĩa của xuất nhập khẩu: Xuất nhập khẩu là động lực tăng trưởng GDP trực tiếp. Xuất khẩu giúp mang về nguồn ngoại tệ khổng lồ, mở rộng thị trường tiêu thụ, giải quyết đầu ra cho sản xuất trong nước và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Trong khi đó, nhập khẩu giúp quốc gia tiếp cận được với máy móc, công nghệ hiện đại và nguyên vật liệu tiên tiến mà trong nước chưa sản xuất được, từ đó thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Ý nghĩa của Logistics: Logistics được ví như “mạch máu” lưu thông của nền kinh tế. Một hệ thống logistics mạnh sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành (giảm chi phí lưu kho, cước vận chuyển), từ đó hạ giá thành sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh. Logistics phá vỡ mọi rào cản về không gian và thời gian, đảm bảo hàng hóa đến tay người tiêu dùng một cách hoàn hảo nhất, nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường.
Mối liên hệ giữa Logistics và Xuất nhập khẩu
Có thể khẳng định, logistics và xuất nhập khẩu là hai mắt xích có quan hệ cộng sinh, gắn bó mật thiết và không thể tách rời.
Mục đích tối thượng của Xuất nhập khẩu là bán được hàng ra quốc tế hoặc mua hàng từ nước ngoài về. Thế nhưng, bản hợp đồng ngoại thương dù có giá trị hàng triệu USD cũng chỉ là những tờ giấy nếu không có Logistics. Logistics chính là “đôi chân”, là phương tiện vật lý đảm nhận toàn bộ quy trình đóng gói, bốc xếp, thông quan và vận tải băng qua các đại dương để hàng hóa thực sự đến được tay người mua.
Ngược lại, nếu không có hoạt động Xuất nhập khẩu tạo ra các giao dịch thương mại xuyên biên giới, thì ngành Logistics quốc tế cũng sẽ mất đi nguồn khách hàng lớn nhất, không có lý do gì để tồn tại và phát triển.
Sự cộng hưởng này cho thấy: Khi kim ngạch xuất nhập khẩu của một quốc gia tăng cao, ngành Logistics bắt buộc phải chuyển mình vươn lên mạnh mẽ để đáp ứng. Đồng thời, một hạ tầng Logistics chuyên nghiệp, cước phí rẻ sẽ là đòn bẩy tuyệt vời giúp hàng hóa xuất nhập khẩu của quốc gia đó tự tin cạnh tranh về giá trên toàn cầu. Nhận định “Logistics là một phần của Xuất nhập khẩu” là một hiểu lầm, chúng là hai ngành độc lập nhưng hỗ trợ tương hỗ cho nhau.
Ví dụ phân biệt xuất nhập khẩu và Logistics
Để hiểu rõ nhất sự khác nhau giữa Logistics và xuất nhập khẩu, hãy cùng xem xét một ví dụ thực tế cực kỳ dễ hiểu sau đây:
Bối cảnh thương vụ: Công ty Cổ phần Nông sản A (tại Đắk Lắk, Việt Nam) đàm phán thành công và ký hợp đồng bán 100 tấn cà phê hạt cho Công ty B (tại California, Mỹ). Công ty A thuê Công ty Forwarder DHD Logistics để lo khâu vận chuyển.
Đâu là yếu tố xuất nhập khẩu? Hành động Công ty A nghiên cứu thị trường Mỹ, tìm ra Công ty B, tiến hành chào giá, đàm phán chốt giá bán, chọn phương thức thanh toán L/C và chính thức ký kết hợp đồng bán 100 tấn cà phê. Đây chính là hoạt động xuất khẩu. Hàng hóa (cà phê) thuộc quyền sở hữu của Công ty A và sau đó sẽ chuyển giao sở hữu cho Công ty B.
Đâu là yếu tố Logistics? Sau khi chốt hợp đồng xong, Công ty A gọi cho DHD Logistics. DHD Logistics điều xe container đến tận xưởng ở Đắk Lắk bốc hàng, chở xuống cảng Cát Lái (TP.HCM). Tại đây, DHD Logistics làm thủ tục khai báo hải quan, xin giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật cho lô cà phê, sau đó book chỗ (đặt cước) trên một con tàu biển quốc tế để chở hàng sang cảng Los Angeles (Mỹ)-. Toàn bộ quy trình điều xe, thuê kho, làm thủ tục hải quan và xếp lên tàu biển này chính là hoạt động Logistics. Trong suốt quá trình này, DHD Logistics chỉ bán “dịch vụ vận tải”, họ không sở hữu lô cà phê đó.
Thương trường quốc tế là một bàn cờ chiến lược, nơi mà sự am hiểu tường tận về Logistics và xuất nhập khẩu sẽ định đoạt sự thành bại của doanh nghiệp. Xuất nhập khẩu mang về doanh thu, trong khi Logistics bảo vệ biên độ lợi nhuận thông qua việc tối ưu chi phí. Bằng việc phân định rõ chức năng, doanh nghiệp có thể xây dựng phòng ban chuyên trách hoặc ra quyết định thuê ngoài (Outsource) các dịch vụ Logistics một cách khôn ngoan, từ đó mở rộng cánh cửa đưa thương hiệu vươn tầm thế giới.
