Trong những năm gần đây, khi thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng và xu hướng chuyển đổi sang các nguyên liệu thân thiện với môi trường, viên nén gỗ (Wood Pellets) đã nổi lên như một giải pháp năng lượng sinh khối hoàn hảo. Được sản xuất từ mùn cưa, dăm bào, cành cây hay gỗ vụn, viên nén gỗ tạo ra nhiệt lượng cao, độ tro thấp và cực kỳ an toàn cho sức khỏe. Hiện tại, các thị trường lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và EU đang khát nguồn cung mặt hàng này, đẩy kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng vượt bậc, đạt hàng trăm triệu USD mỗi năm. Để thuận lợi cho việc buôn bán mặt hàng này ra nước ngoài vận tải Thái Hà mời quý doanh nghiệp tìm hiểu quy trình thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ. Cùng tìm hiểu ngay bạn nhé.
Chính sách xuất khẩu viên nén gỗ
Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất khi tìm hiểu thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ là phải nắm rõ hành lang pháp lý. Tin vui cho các nhà xuất khẩu là viên nén gỗ hoàn toàn không nằm trong danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu của Việt Nam.
Tuy nhiên, do đây là mặt hàng có nguồn gốc từ lâm sản, hoạt động xuất khẩu chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật khắt khe, bao gồm:
- Nghị định 69/2018/NĐ-CP quy định chi tiết luật quản lý ngoại thương.
- Thông tư 38/2015/TT-BTC và thông tư 39/2018/TT-BTC quy định về thủ tục hải quan.
- Đặc biệt, căn cứ theo thông tư 04/2015/TT-BNNPTNT và các văn bản hợp nhất liên quan của Bộ nông nghiệp & phát triển nông thôn, doanh nghiệp phải chứng minh được nguồn gốc gỗ hợp pháp (Hồ sơ lâm sản).
- Pháp luật nghiêm cấm xuất khẩu các sản phẩm làm từ gỗ tròn, gỗ xẻ khai thác từ rừng tự nhiên trong nước hoặc thuộc nhóm IA. Đối với gỗ nằm trong phụ lục CITES, doanh nghiệp bắt buộc phải xin giấy phép CITES do cơ quan thẩm quyền Việt Nam cấp.
Xác định mã HS viên nén gỗ
Trong bất kỳ quy trình thương mại quốc tế nào, việc tra cứu và áp dụng chuẩn xác mã HS (Harmonized System) là mắt xích. Mã HS không chỉ giúp định danh hàng hóa trên phạm vi toàn cầu mà còn quyết định trực tiếp đến biểu thuế áp dụng.
Căn cứ theo biểu thuế xuất nhập khẩu hiện hành, mặt hàng viên nén gỗ được phân loại vào Chương 44: Gỗ và các mặt hàng bằng gỗ; than từ gỗ. Cụ thể:
- Mã HS viên nén gỗ: 44013100 (Thuộc nhóm mùn cưa, phế liệu và mảnh vụn gỗ, đã đóng thành dạng viên).
- Ngoài ra, nếu đóng thành bánh (briquettes) có thể áp mã 44013200.
Rủi ro cực lớn khi áp sai mã HS: Việc khai báo sai lệch mã HS khi làm thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ sẽ dẫn đến tình trạng trì hoãn thông quan do hải quan phải xác minh lại. Nghiêm trọng hơn, căn cứ theo nghị định 128/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính tối thiểu 2.000.000 VNĐ, thậm chí phạt gấp 3 lần số thuế khai thiếu, hoặc bị truy cứu trách nhiệm pháp lý nếu có dấu hiệu gian lận.
Thuế xuất khẩu viên nén gỗ
Bài toán thuế quan luôn là yếu tố quyết định biên độ lợi nhuận của doanh nghiệp. Đứng trước cơ hội xuất khẩu, nhà nước Việt Nam đang áp dụng các chính sách thuế cực kỳ ưu ái cho mặt hàng năng lượng sinh khối này.
- Thuế xuất khẩu: Căn cứ vào mã HS 44013100, mức thuế suất xuất khẩu ưu đãi hiện hành áp dụng cho viên nén gỗ là 0% (với điều kiện nguyên liệu sản xuất từ gỗ rừng trồng hoặc phế liệu gỗ hợp pháp).
- Thuế giá trị gia tăng (VAT): Đối với hàng hóa xuất khẩu, mức thuế VAT cũng là 0%.
Hoàn thuế GTGT đầu vào: Một lợi ích khổng lồ khác mà doanh nghiệp cần tận dụng là chính sách hoàn thuế GTGT. Nếu số thuế GTGT đầu vào (chi phí mua nguyên vật liệu, vận chuyển…) chưa được khấu trừ hết trong kỳ kê khai đạt từ 300 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp sẽ được xét duyệt hoàn thuế. Để đáp ứng điều kiện này, doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hóa đơn chứng từ đầu vào hợp lệ minh bạch nguồn gốc nguyên liệu.
Bộ hồ sơ xuất khẩu viên nén gỗ
Để lô hàng thuận buồm xuôi gió rời cảng, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chứng từ là điều bắt buộc. Căn cứ theo khoản 5 Điều 1 thông tư 39/2018/TT-BTC, một bộ hồ sơ tiêu chuẩn để làm thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ bao gồm:
- Tờ khai hải quan xuất khẩu.
- Hợp đồng thương mại (Sales Contract).
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
- Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List).
- Vận tải đơn (Bill of Lading).
- Bảng kê lâm sản: Doanh nghiệp tự lập có dấu xác nhận của cơ quan kiểm lâm theo quy định.
Ngoài các chứng từ nộp cho hải quan, do đặc thù là hàng hóa có nguồn gốc thực vật, doanh nghiệp bắt buộc phải chuẩn bị thêm 3 loại chứng từ để giao cho đối tác nhập khẩu:
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate): Đảm bảo hàng hóa không mang mầm sâu bệnh, vi sinh vật gây hại.
- Giấy chứng nhận hun trùng (Fumigation Certificate): Xác nhận lô hàng đã được xử lý hóa chất diệt trừ mối mọt.
- Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O): Giúp đối tác nhập khẩu (như tại Nhật, Hàn, EU) được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do FTA.
Quy trình thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ
Việc thực hiện thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ trên thực tế đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều bên. Dưới đây là quy trình 5 bước chuyên nghiệp nhất:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và xin giấy phép chuyên ngành (kiểm dịch & hun trùng)
Trước khi tàu chạy khoảng 2-3 ngày, doanh nghiệp phải chủ động nộp hồ sơ xin cấp Kiểm dịch thực vật trên Cổng thông tin một cửa quốc gia và lấy mẫu thực tế tại bến cảng hoặc xưởng. Đồng thời, khi hàng hóa đã được đóng vào container, doanh nghiệp liên hệ các đơn vị dịch vụ để tiến hành bơm thuốc hun trùng (thường dùng Bromua) và niêm phong container.
Bước 2: Khai báo hải quan điện tử
Khi hàng hóa đã được tập kết ra cảng (hoặc ICD) và có đầy đủ số lượng container/seal, nhân viên xuất nhập khẩu tiến hành nhập liệu tờ khai lên phần mềm hải quan điện tử VNACCS. Lưu ý tuyệt đối không tự ý khai báo khi chưa hiểu rõ nghiệp vụ hoặc khi hàng chưa sẵn sàng để tránh bị phạt.
Bước 3: Mở tờ khai và phân luồng hệ thống hải quan sẽ tự động phân tờ khai thành 3 luồng
- Luồng xanh: Tờ khai được tự động chấp nhận thông quan, chỉ cần in mã vạch.
- Luồng vàng: Cán bộ hải quan sẽ kiểm tra chi tiết bộ chứng từ giấy.
- Luồng đỏ: Kiểm tra chứng từ kết hợp với việc cắt seal kiểm tra thực tế hàng hóa tại cảng. Doanh nghiệp phải mang hồ sơ xuống chi cục hải quan để mở tờ khai chậm nhất trong vòng 15 ngày, nếu không tờ khai sẽ bị hủy.
Bước 4: Thông quan lô hàng
Nếu chứng từ hợp lệ, bảng kê lâm sản rõ ràng và hàng hóa không có dấu hiệu vi phạm, cơ quan hải quan sẽ phê duyệt và đánh dấu thông quan tờ khai.
Bước 5: Thanh lý tờ khai và xuất hàng
Doanh nghiệp in tờ khai đã thông quan có mã vạch, nộp cho bộ phận hải quan giám sát tại cảng để làm thủ tục thanh lý (vào sổ tàu). Hàng hóa chính thức được bốc lên tàu vận chuyển đến nước nhập khẩu.
Những lưu ý khi xuất khẩu viên nén gỗ
Để tiến hành thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ một cách hoàn hảo và xây dựng uy tín bền vững trên trường quốc tế, doanh nghiệp cần “khắc cốt ghi tâm” những lưu ý sau:
Tuân thủ quy định dán nhãn (Shipping Mark): Theo nghị định 43/2017/NĐ-CP, bao bì viên nén gỗ phải được dán nhãn bằng tiếng Anh ghi rõ: Tên nhà sản xuất, xuất xứ, thành phần, ngày sản xuất và hạn sử dụng. Nhãn mác minh bạch giúp hải quan nước nhập khẩu thông quan nhanh chóng.
Thống nhất hóa chất hun trùng: Mỗi quốc gia nhập khẩu (đặc biệt là EU và Nhật Bản) có tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe về tồn dư hóa chất. Bạn phải trao đổi kỹ với đối tác nhập khẩu xem họ cho phép sử dụng loại hóa chất hun trùng nào trước khi tiến hành xử lý tại Việt Nam.
Đầu tư chứng nhận chất lượng quốc tế: Các thị trường khó tính thường ưu tiên mua hàng từ các nhà máy có chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng cao như FSC (quản lý rừng bền vững), ENplus hay DINplus. Đảm bảo viên nén đạt chuẩn về độ ẩm (<8%), độ tro (<1.5%) và nhiệt lượng tối thiểu (4.600 kcal/kg).
Bảo quản nghiêm ngặt: Vì tính chất hút ẩm cao, viên nén gỗ cần được bảo quản trong bao bì chắc chắn, xếp vào container khô ráo, kín nước để tránh làm thay đổi cấu trúc và chất lượng nhiệt lượng khi hàng đến cảng đích.
Bài viết hữu ích: Thủ tục nhập khẩu máy móc thiết bị cập nhật mới
Sự bùng nổ của thị trường nhiên liệu sinh học đang mở ra kỷ nguyên cho ngành công nghiệp chế biến gỗ tại Việt Nam. Mặc dù thủ tục xuất khẩu viên nén gỗ được hưởng lợi từ mức thuế 0%, nhưng quy trình này lại đòi hỏi sự chặt chẽ, chính xác tuyệt đối ở khâu chứng minh nguồn gốc lâm sản và làm các thủ tục chuyên ngành như kiểm dịch, hun trùng. Việc am hiểu và chuẩn bị bộ chứng từ hoàn hảo không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chuỗi logistics mà còn nâng tầm vị thế thương hiệu Việt Nam trên bản đồ năng lượng xanh toàn cầu. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào cần tư vấn về chi phí dịch vụ cho thủ tục xuất khẩu và vận chuyển viên nén gỗ, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi qua hotline hoặc gửi email để nhận được hỗ trợ nhanh chóng và miễn phí nhất.
