Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa đang trở thành mũi nhọn phát triển của nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất mà các đơn vị thường gặp phải chính là sự phức tạp trong pháp lý và quy trình thông quan. Tùy thuộc vào bản chất của lô hàng mà doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục hải quan theo các mã loại hình khác nhau. Dưới đây là thông tin liên quan đến thủ tục hải quan đối với một số loại hình hàng hóa xuất nhập khẩu phổ biến mà vận tải GoTHL muốn chia sẻ với bạn đọc.
Thủ tục hải quan xuất khẩu từ kho ngoại quan
Kho ngoại quan là khu vực quan trọng trong chuỗi cung ứng, đóng vai trò như một “nhà ga” trung chuyển giúp doanh nghiệp linh hoạt trong việc lưu trữ và phân phối hàng hóa. Thủ tục hải quan đối với hàng hóa đưa vào, đưa ra kho ngoại quan được quy định chặt chẽ tại điều 88 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP.
Để thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu từ kho ngoại quan thành công, người khai hải quan (chủ hàng hoặc đại lý) cần thực hiện đúng trách nhiệm của mình với các bước cụ thể sau:
Khai báo tờ khai hải quan: Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong thủ tục hải quan là việc khai báo. Doanh nghiệp cần khai tờ khai hải quan nhập khẩu theo các chỉ tiêu thông tin quy định tại mẫu số 1 Phụ lục II ban hành kèm theo thông tư số 38/2015/TT-BTC. Việc khai báo chính xác mã loại hình và thông tin hàng hóa là yếu tố tiên quyết để hệ thống chấp nhận và phân luồng tờ khai.
Thực hiện thủ tục nhập khẩu tương ứng: Tùy vào loại hình hàng hóa mà doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan nhập khẩu tương ứng theo quy định. Một điểm lưu ý đặc biệt quan trọng: Trong trường hợp người khai hải quan chính là chủ hàng hóa gửi kho ngoại quan, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp hoặc xuất trình các chứng từ chứng minh quyền sở hữu khi nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài vào kho ngoại quan.
Giám sát hải quan: Quy trình không chỉ dừng lại ở khai báo giấy tờ. Doanh nghiệp phải thực hiện việc giám sát hàng hóa theo quy định tại khoản 4 Điều 52 Thông tư số 38/2015/TT-BTC. Việc tuân thủ quy định giám sát giúp đảm bảo tính nguyên trạng của hàng hóa và minh bạch trong quá trình làm thủ tục hải quan.
Thủ tục hải quan hàng phi mậu dịch
Hàng phi mậu dịch là một khái niệm khá phổ biến, dùng để chỉ những hàng hóa xuất nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại, buôn bán sinh lời (ví dụ: hàng biếu tặng, hàng mẫu, hàng viện trợ…). Tuy nhiên, không vì thế mà thủ tục hải quan đối với loại hình này trở nên lỏng lẻo. Ngược lại, để tránh gian lận thương mại, cơ quan hải quan kiểm soát rất kỹ các giấy tờ liên quan.
Để thông quan hàng phi mậu dịch, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ thủ tục hải quan đầy đủ bao gồm:
Tờ khai hải quan: Khai báo theo mẫu HQ/2015/NK tại phụ lục IV ban hành kèm thông tư số 38/2015/TT-BTC.
Chứng từ vận tải: Vận tải đơn (Bill of Lading) hoặc các chứng từ vận tải khác có giá trị xác nhận về giao dịch hàng hóa phi mậu dịch.
Lưu ý về các trường hợp miễn thuế: Nếu hàng hóa nằm trong đối tượng được miễn thuế xuất nhập khẩu, quy trình thủ tục hải quan sẽ yêu cầu thêm các giấy tờ chứng minh đặc biệt:
Hàng biếu tặng: Nếu trị giá vượt quá định mức miễn thuế, cần có văn bản xét miễn thuế của Bộ Tài Chính.
Hàng viện trợ: Cần 01 bản chính tờ khai xác nhận viện trợ không hoàn lại theo quy định của Bộ Tài Chính nếu thuộc đối tượng không chịu thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt hay thuế GTGT.
Giấy tờ khác: Văn bản ủy quyền (nếu nhờ người khác làm thủ tục hải quan), giấy phép xuất khẩu (đối với hàng có điều kiện) và các giấy tờ khác tùy trường hợp cụ thể.
Thủ tục hải quan tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập
Đây là loại hình thủ tục hải quan phức tạp, thường áp dụng cho các lô hàng mang về để sửa chữa, bảo hành, hoặc phục vụ dự án trong thời gian ngắn rồi xuất đi. Quy trình này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối để tránh bị truy thu thuế sau này.
Thủ tục hải quan tạm nhập: Địa điểm thực hiện thủ tục hải quan tạm nhập là tại Chi cục Hải quan cửa khẩu nơi lưu giữ hàng hóa tạm nhập. Bộ hồ sơ hải quan tạm nhập bao gồm các giấy tờ cơ bản của hồ sơ nhập khẩu thông thường, nhưng cần bổ sung thêm:
Hợp đồng mua bán hàng hóa nhập khẩu.
Đối với hàng kinh doanh tạm nhập – tái xuất có điều kiện: Bắt buộc phải có Bản chụp giấy chứng nhận mã số kinh doanh tạm nhập tái xuất do Bộ Công Thương cấp và 01 bản chính Giấy phép tạm nhập, tái xuất do Bộ Công Thương cấp (đối với mặt hàng quy định).
Thủ tục hải quan tái xuất: Khi đến thời hạn phải xuất trả hàng, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tái xuất. Bộ hồ sơ tương tự như hồ sơ xuất khẩu thương mại. Lưu ý quan trọng: Tính nhất quán trong hồ sơ là chìa khóa. Nếu tại thời điểm làm thủ tục hải quan tạm nhập, doanh nghiệp thực hiện khai báo trên tờ khai giấy (Mẫu HQ/2015/NK), thì khi tái xuất cũng phải thực hiện trên tờ khai giấy theo mẫu quy định để đảm bảo việc thanh khoản tờ khai diễn ra thuận lợi.
Bài viết nhiều người đọc: Phân luồng hải quan là gì? Quy trình phân luồng hải quan chi tiết
Thủ tục hải quan hàng xuất nhập khẩu tại chỗ
Xuất nhập khẩu tại chỗ là hình thức hàng hóa được bán từ doanh nghiệp Việt Nam cho thương nhân nước ngoài nhưng hàng hóa lại được giao cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam theo chỉ định. Thủ tục hải quan cho loại hình này được quy định chi tiết tại khoản 5 Điều 86 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC). Để quy trình diễn ra suôn sẻ, cả bên xuất khẩu và bên nhập khẩu đều phải phối hợp nhịp nhàng trong việc thực hiện thủ tục hải quan:
Trách nhiệm của nhà xuất khẩu
Khai báo đầy đủ trên tờ khai hải quan xuất khẩu và khai vận chuyển kết hợp.
Điểm lưu ý “sống còn”: Tại ô “Điểm đích cho vận chuyển bảo thuế”, phải ghi mã địa điểm của Chi cục Hải quan làm thủ tục hải quan nhập khẩu. Đặc biệt, tại ô “Số quản lý nội bộ của doanh nghiệp”, phải ghi rõ mã: #&XKTC.
Sau khi hoàn tất, phải thông báo ngay cho nhà nhập khẩu để họ tiến hành phần việc của mình và tiếp nhận thông tin khi tờ khai nhập khẩu hoàn thành để kết thúc quy trình.
Trách nhiệm của nhà nhập khẩu
Khai tờ khai hải quan nhập khẩu đúng thời hạn (trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày thông quan hàng xuất khẩu).
Chỉ được phép đưa hàng hóa vào sản xuất, tiêu thụ sau khi hàng hóa đã được thông quan.
Địa điểm làm thủ tục: Doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn Chi cục Hải quan thuận tiện nhất để thực hiện thủ tục hải quan xuất nhập khẩu tại chỗ.
Thủ tục hải quan hàng gia công, xuất nhập khẩu
Đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu hoặc nhận gia công cho thương nhân nước ngoài, việc chuẩn bị hồ sơ thủ tục hải quan chính xác là yếu tố then chốt để hưởng các ưu đãi về thuế và đảm bảo tiến độ đơn hàng.
Căn cứ theo điều 16 Thông tư số 39/2018/TT-BTC, một bộ hồ sơ tiêu chuẩn cho thủ tục hải quan xuất khẩu hàng gia công bao gồm:
Tờ khai hải quan: Sử dụng mẫu số 02, Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 39/2018/TT-BTC.
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Hoặc các chứng từ có giá trị tương đương trong trường hợp người mua phải thanh toán cho người bán.
Hợp đồng ủy thác: Cần thiết nếu doanh nghiệp thực hiện ủy thác xuất khẩu.
Giấy phép xuất khẩu: Hoặc văn bản cho phép của cơ quan thẩm quyền đối với hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành.
Kết quả kiểm tra chuyên ngành: Giấy thông báo miễn kiểm tra hoặc các chứng từ có giá trị tương đương theo quy định pháp luật.
Việc chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ này giúp thủ tục hải quan diễn ra nhanh chóng, tránh tình trạng hàng hóa bị ách tắc tại cảng, gây phát sinh chi phí lưu kho bãi không đáng có.
Thủ tục hải quan hàng quá cảnh
Hàng quá cảnh là hàng hóa được vận chuyển từ nước ngoài qua lãnh thổ Việt Nam để sang nước thứ ba. Thủ tục hải quan đối với loại hình này đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ cửa khẩu nhập đầu tiên đến cửa khẩu xuất cuối cùng.
Căn cứ theo khoản 2 điều 43 nghị định số 08/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định số 59/2018/NĐ-CP), bộ hồ sơ thủ tục hải quan hàng quá cảnh bao gồm những chứng từ bắt buộc sau:
Tờ khai vận chuyển: Hoặc chứng từ thay thế theo mẫu do Bộ Tài chính ban hành.
Bản kê khai chi tiết hàng hóa: (Packing List/Manifest) theo mẫu quy định.
Chứng từ vận tải: Vận tải đơn đối với đường biển, hàng không, đường sắt. Riêng đường bộ, nếu đóng chung với hàng nhập khẩu cũng cần chứng từ này.
Giấy phép quá cảnh: Đối với các loại hàng hóa yêu cầu giấy phép theo quy định pháp luật.
Giấy thông báo kết quả kiểm tra chuyên ngành: Nếu hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra.
Việc thực hiện đúng thủ tục hải quan hàng quá cảnh giúp đảm bảo an ninh quốc gia và uy tín của doanh nghiệp vận tải.
Có thể thấy, mỗi loại hình xuất nhập khẩu đều có những yêu cầu riêng biệt về thủ tục hải quan mà doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ. Việc nắm vững các quy định về tờ khai, chứng từ đi kèm và thời hạn khai báo là chìa khóa để doanh nghiệp thông quan hàng hóa nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và tránh được các rủi ro pháp lý.
Bài viết hữu ích: Hướng dẫn tra cứu tờ khai hải quan chi tiết, mới nhất 2025
Nắm rõ thủ tục hải quan là điều cần thiết nhằm giúp việc thông quan hàng hóa nhanh chóng, chính xác và đảm bảo tiến độ hàng hóa. Các doanh nghiệp có nhu cầu hỗ trợ khai báo hải quan, liên hệ ngay với vận tải GoTHL qua số hotline để được tư vấn chi tiết.
