Trong thương mại quốc tế, việc lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí mà còn là lá chắn phòng ngừa rủi ro pháp lý. Bên cạnh các điều kiện quen thuộc như FOB hay EXW, nhóm C trong Incoterms 2020 luôn là một lựa chọn “an toàn” được nhiều nhà nhập khẩu mới ưa chuộng. Vậy nhóm C – Incoterms 2020 có những đặc điểm gì? Có nên sử dụng nhóm C trong giao dịch quốc tế hay không? Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc dưới đây.
Nhóm C trong Incoterms 2020 là gì
Nhóm C trong Incoterms là tập hợp các quy tắc thương mại quốc tế bắt đầu bằng chữ cái “C” (viết tắt của Cost hoặc Carriage). Điểm cốt lõi tạo nên sự khác biệt của nhóm này là sự tách biệt giữa điểm chuyển giao rủi ro và điểm phân chia chi phí.
Theo đó, nhóm C trong Incoterms 2020 được định nghĩa là các điều kiện mà người bán phải chịu chi phí vận chuyển (và bảo hiểm trong một số trường hợp) để đưa hàng đến nơi đến quy định, nhưng rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa lại được chuyển sang cho người mua ngay tại nơi đi (nước xuất khẩu).
Nhóm C được ví như sự kết hợp giữa nhóm F (giao hàng tại nơi đi) và nhóm D (giao hàng tại nơi đến) nhưng mang tính chất là một “hợp đồng gửi hàng” (shipment contract) chứ không phải “hợp đồng hàng đến” (arrival contract). Điều này có nghĩa là người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng ngay khi giao hàng cho người chuyên chở tại nước xuất khẩu, chứ không phải khi hàng đến đích an toàn.
Bộ quy tắc Incoterms 2020 chia nhóm C trong Incoterms thành 4 điều kiện cụ thể, phân loại dựa trên phương thức vận tải
- Dành cho vận tải đường biển và thủy nội địa:
- CFR (Cost and Freight): Tiền hàng và cước phí.
- CIF (Cost, Insurance and Freight): Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí.
Dành cho mọi phương thức vận tải (đa phương thức):
- CPT (Carriage Paid To): Cước phí trả tới.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To): Cước phí và bảo hiểm trả tới.
Trách nhiệm của các bên khi sử dụng nhóm C – Incoterms 2020
Để sử dụng thành thạo nhóm C trong Incoterms, bạn cần nắm rõ “ranh giới” trách nhiệm giữa người mua và người bán. Đây là khu vực thường xuyên xảy ra tranh chấp nếu không hiểu rõ bản chất.
Trách nhiệm của người bán (Seller)
Trong nhóm C trong Incoterms, người bán đóng vai trò là người tổ chức vận chuyển chính.
Vận tải: Người bán phải ký hợp đồng vận tải và trả toàn bộ cước phí (Freight prepaid) để đưa hàng từ nơi xuất phát đến địa điểm đích quy định tại nước nhập khẩu.
Thông quan xuất khẩu: Người bán chịu trách nhiệm và chi phí làm thủ tục thông quan xuất khẩu, xin giấy phép xuất khẩu (nếu có).
Bảo hiểm (Đối với CIF và CIP): Người bán bắt buộc phải mua bảo hiểm cho lô hàng để bảo vệ rủi ro cho người mua trong quá trình vận chuyển.
Giao hàng: Người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi:
Hàng được đặt lên tàu (đối với CFR, CIF).
Hàng được giao cho người chuyên chở đầu tiên (đối với CPT, CIP).
Trách nhiệm của người mua (Buyer)
Mặc dù người bán trả tiền vận chuyển, nhưng người mua mới là người “đứng mũi chịu sào” về rủi ro trong nhóm C trong Incoterms.
Rủi ro: Người mua chịu mọi rủi ro về mất mát, hư hỏng hàng hóa kể từ khi hàng được giao cho người vận chuyển tại nước xuất khẩu (đối với CPT, CIP) hoặc khi hàng đã lên tàu (đối với CFR, CIF).
Thông quan nhập khẩu: Người mua chịu trách nhiệm làm thủ tục hải quan nhập khẩu, đóng thuế nhập khẩu và xin giấy phép nhập khẩu tại nước đến.
Chi phí dỡ hàng: Trừ khi phí này đã nằm trong cước vận chuyển mà người bán đã trả, người mua thường phải chịu chi phí dỡ hàng tại cảng đến/địa điểm đến và vận chuyển nội địa về kho của mình.
Chi phí phát sinh: Mọi chi phí phát sinh sau khi hàng đã được giao cho người vận chuyển (tại nước xuất khẩu) đều do người mua chịu (trừ cước vận chuyển chính).
Tại sao nhiều người mới nhập khẩu thường chọn nhóm C
Nếu bạn là một doanh nghiệp mới bước chân vào lĩnh vực xuất nhập khẩu, rất có thể bạn sẽ được khuyên dùng nhóm C trong Incoterms (đặc biệt là CIF hoặc CPT). Tại sao lại có xu hướng này?
Sự tiện lợi và đơn giản hóa quy trình Khi chọn nhóm C trong Incoterms, người mua (nhà nhập khẩu) gần như “nhẹ gánh” trong khâu vận chuyển quốc tế. Người bán sẽ lo liệu từ việc thuê tàu, đặt chỗ (booking), vận chuyển nội địa tại nước xuất, làm thủ tục xuất khẩu cho đến khi hàng về tới cảng đích. Bạn không cần phải đau đầu tìm kiếm Forwarder hay lo lắng về việc không biết book tàu từ nước ngoài như thế nào.
Đối với những người mới, việc đàm phán giá cước vận chuyển hay xử lý các sự cố logistics tại nước ngoài là một thử thách lớn. Với nhóm C, nhà cung cấp (người bán) thường có kinh nghiệm và mạng lưới vận chuyển tốt hơn tại quốc gia của họ, nên họ sẽ xử lý các vấn đề này mượt mà hơn.
Giá chào theo điều kiện nhóm C trong Incoterms (ví dụ giá CIF) đã bao gồm tiền hàng, cước vận chuyển và bảo hiểm về đến cảng nhập. Điều này giúp nhà nhập khẩu dễ dàng tính toán được chi phí ước tính để hàng về đến cảng (Landing cost) mà không cần phải cộng gộp nhiều khoản phí lẻ tẻ.
Tuy nhiên, “tiện” nhưng chưa chắc đã “lợi”. Việc phụ thuộc vào người bán trong khâu vận chuyển cũng đồng nghĩa với việc bạn mất quyền kiểm soát lô hàng. Bạn không được chọn hãng tàu uy tín, không kiểm soát được lịch trình và đôi khi phải chịu mức cước phí cao hơn thực tế do người bán cộng thêm biên độ lợi nhuận vào phí vận chuyển.
Lời khuyên khi sử dụng nhóm C – Incoterms 2020
Mặc dù phổ biến, nhưng nhóm C trong Incoterms chứa đựng những rủi ro tiềm ẩn nếu doanh nghiệp không tỉnh táo. Dưới đây là những lời khuyên dành cho bạn:
Rất nhiều doanh nghiệp mắc sai lầm khi dùng FOB, CFR, CIF cho hàng đóng trong container. Theo khuyến cáo của ICC trong Incoterms 2020, các điều kiện đường biển truyền thống (CFR, CIF) có điểm chuyển giao rủi ro là “lan can tàu/trên tàu”, điều này không phù hợp với hàng container thường được giao tại bãi (CY).
Trong điều kiện CIF, người bán chỉ có nghĩa vụ mua bảo hiểm mức tối thiểu (Loại C). Mức này thường không bao gồm các rủi ro như hàng bị ướt, trộm cắp hay rách vỡ…
Khi nhập theo nhóm C trong Incoterms, bạn không trả cước biển nhưng sẽ phải thanh toán các phí Local Charges tại cảng đến. Một số người bán chào giá CIF rất rẻ nhưng lại cấu kết với Forwarder để thu phí Local Charges tại Việt Nam “cắt cổ”.
Trong hợp đồng, cần ghi cực kỳ chi tiết địa điểm đến. Ví dụ thay vì ghi “CIP Ho Chi Minh”, hãy ghi “CIP Cat Lai Port, Ho Chi Minh City, Vietnam Incoterms 2020”. Việc ghi chung chung có thể dẫn đến việc người bán giao hàng ở một địa điểm bất lợi cho bạn, làm phát sinh chi phí vận chuyển nội địa.
Mặc dù nhóm C trong Incoterms tiện lợi, nhưng để chủ động về lịch trình tàu, chọn hãng tàu uy tín và kiểm soát chi phí tốt hơn, doanh nghiệp nên cân nhắc chuyển sang mua theo điều kiện nhóm F (như FOB, FCA) và chỉ định Forwarder riêng của mình tại Việt Nam.
Bài viết hữu ích: Nội dung chi tiết Incoterms 2020
Nhóm C trong Incoterms 2020 là một công cụ đắc lực cho thương mại quốc tế, đặc biệt là với các doanh nghiệp muốn giảm bớt gánh nặng logistics. Tuy nhiên, hiểu đúng bản chất “hợp đồng gửi hàng” và sự tách biệt giữa chi phí và rủi ro là chìa khóa để bạn sử dụng nhóm C hiệu quả. Hãy cân nhắc kỹ lưỡng năng lực của doanh nghiệp và đặc thù hàng hóa để quyết định “Có nên sử dụng” hay không, tránh để sự tiện lợi ban đầu biến thành rủi ro về sau.
