Trong bức tranh toàn cảnh của thương mại quốc tế, việc đàm phán và thống nhất các điều kiện giao hàng là yếu tố “sống còn” để phân định rõ ràng rủi ro và chi phí giữa các bên. Nổi bật trong bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, CPT Incoterms 2020 đang trở thành sự lựa chọn ưu tiên của rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là khi xu hướng vận tải đa phương thức lên ngôi. Cùng vận tải Thái Hà tìm hiểu chi tiết về điều kiện giao hàng CPT Incoterms 2020 trong bài viết dưới đây nhé.
CPT là gì trong xuất nhập khẩu?
CPT là cụm từ viết tắt của Carriage Paid To (có nghĩa là: Cước phí trả tới). Đây là một thuật ngữ thương mại quốc tế quy định cụ thể về trách nhiệm, chi phí và rủi ro liên quan đến việc chuyển giao hàng hóa từ người bán sang người mua. Cụ thể, theo điều kiện CPT Incoterms 2020, người bán sẽ hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi họ giao hàng hóa cho người chuyên chở (hoặc một người khác do người bán chỉ định) tại một địa điểm đã được thỏa thuận. Điểm đặc biệt của CPT là người bán sẽ phải chịu trách nhiệm ký kết hợp đồng vận tải và thanh toán cước phí để đưa hàng hóa đến tận địa điểm đích được chỉ định ở nước người mua.
Cú pháp thể hiện trên hợp đồng: CPT + [Nơi đến quy định] + Incoterms® 2020. Ví dụ: Nếu bạn bán hàng cho đối tác ở Seoul và chỉ định giao tại Cảng Busan, trên hợp đồng sẽ ghi: CPT Busan, Korea, Incoterms 2020. Quy tắc này vô cùng linh hoạt, được áp dụng cho mọi phương thức vận tải (đường biển, đường bộ, hàng không) và đặc biệt tối ưu cho vận tải đa phương thức.
So sánh điều kiện CPT Incoterms 2020 và Incoterms 2010
Khi ICC phát hành bản cập nhật mới nhất, nhiều doanh nghiệp thắc mắc liệu CPT Incoterms 2020 có thay đổi gì lớn so với bản 2010 hay không. Về cơ bản, bản chất và nguyên tắc phân chia rủi ro, chi phí của CPT trong hai phiên bản là giống nhau. Người bán vẫn chịu trách nhiệm thuê phương tiện, trả cước phí đến điểm đích và rủi ro vẫn chuyển giao tại điểm giao hàng cho người vận tải đầu tiên.
Tuy nhiên, CPT Incoterms 2020 mang tính hoàn thiện và rõ ràng hơn ở một số khía cạnh:
Vấn đề an ninh: Phiên bản 2020 đã làm rõ và phân bổ chi tiết hơn các nghĩa vụ cũng như chi phí liên quan đến an ninh hàng hóa (như kiểm tra an ninh xuất khẩu/nhập khẩu) giữa người mua và người bán.
Bố cục liệt kê chi phí: Trong bản 2020, mọi chi phí mà người mua và người bán phải chịu được tập trung quy định rõ ràng tại mục A9/B9, giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu và tránh bỏ sót chi phí khi làm giá.
Sử dụng phương tiện vận tải riêng: Phiên bản mới mở rộng việc vận chuyển không nhất thiết phải thuê bên thứ 3 (Forwarder/Carrier) mà người mua hoặc người bán có thể tự sử dụng phương tiện vận tải của chính mình để chở hàng.
Nội dung điều kiện giao hàng CPT 2020
Để ứng dụng thành công CPT Incoterms 2020, doanh nghiệp bắt buộc phải nắm rõ “luật chơi” thông qua việc phân chia nghĩa vụ cụ thể như sau:
Điểm chuyển giao rủi ro (Điểm cốt lõi dễ gây nhầm lẫn nhất) Trong CPT có “hai điểm tới hạn” rất rõ ràng: Địa điểm giao hàng (nơi chuyển rủi ro) và địa điểm đích (nơi người bán trả cước phí). Mặc dù người bán trả tiền cước để chở hàng đến tận đích, nhưng rủi ro về hư hỏng, mất mát hàng hóa đã được chuyển từ người bán sang người mua ngay từ thời điểm người bán giao hàng cho người chuyên chở đầu tiên. Người bán không bảo đảm rằng hàng sẽ đến tay người mua trong tình trạng hoàn hảo.
Nghĩa vụ của người bán
- Cung cấp hàng hóa, hóa đơn thương mại và các chứng từ hợp lệ theo hợp đồng.
- Chịu chi phí và rủi ro để hoàn thành thủ tục hải quan xuất khẩu.
- Ký hợp đồng vận tải và trả cước phí chính để đưa hàng đến điểm đích quy định.
- Không có nghĩa vụ bắt buộc phải mua bảo hiểm hàng hóa cho người mua. Tuy nhiên, nếu người mua yêu cầu, người bán phải cung cấp thông tin để người mua tự mua bảo hiểm.
Nghĩa vụ của người mua
- Thanh toán tiền hàng cho người bán.
- Chịu mọi rủi ro về hàng hóa kể từ khi hàng được giao cho người vận tải đầu tiên.
- Chịu trách nhiệm làm thủ tục hải quan nhập khẩu, đóng các loại thuế nhập khẩu.
- Tiếp nhận hàng tại điểm đích và chịu chi phí dỡ hàng (trừ trường hợp chi phí dỡ hàng đã được tính gộp trong hợp đồng vận tải mà người bán đã ký).
Giá CPT là gì? Giá CPT gồm những gì
Giá CPT là mức giá bán hàng hóa mà trong đó đã bao hàm các khoản chi phí cấu thành để đưa lô hàng từ xưởng của người bán đến tận địa điểm đích chỉ định. Phân định rõ các loại chi phí này giúp doanh nghiệp tính toán chính xác biên lợi nhuận. Theo CPT Incoterms 2020, các khoản phí được chia như sau:
Chi phí do người bán chi trả (Cấu thành nên giá CPT):
- Chi phí sản xuất, đóng gói, dán nhãn hàng hóa.
- Chi phí vận chuyển nội địa (từ xưởng người bán ra cảng/sân bay xuất phát).
- Chi phí làm thủ tục hải quan xuất khẩu và các loại thuế xuất khẩu (nếu có).
- Cước phí vận tải chính (Main freight) trả cho hãng tàu, hãng hàng không để đưa hàng đến đích.
- Phí xếp hàng lên phương tiện vận tải (Local charges đầu xuất như THC bốc).
Chi phí do người mua chi trả (Không nằm trong giá CPT):
- Chi phí dỡ hàng tại điểm đích (Local charges đầu nhập như phí THC dỡ), trừ khi nó đã bao gồm trong cước phí người bán ký.
- Phí làm thủ tục hải quan nhập khẩu và thuế nhập khẩu.
- Phí vận chuyển nội địa từ điểm đích về kho riêng của người mua.
- Phí mua bảo hiểm hàng hóa (do rủi ro thuộc về người mua trong suốt chặng đường).
Cách tính giá CPT Incoterms 2020
Dựa vào sự phân chia chi phí ở trên, bộ phận Sale Xuất khẩu hoặc Mua hàng có thể dễ dàng thiết lập công thức tính giá CPT Incoterms 2020 như sau:
Giá CPT = Giá tại xưởng (EXW) + Chi phí thông quan xuất khẩu + Chi phí vận chuyển nội địa ra cảng xuất + Phí bốc xếp (Local Charge đầu bốc) + Cước vận chuyển quốc tế (Cước biển/Cước hàng không).
Hoặc nếu so sánh với điều kiện CFR, ta có thể có một cách tính tương đương (mặc dù phương thức vận tải có thể khác): Giá CPT = Giá CFR + Cước phí vận chuyển từ cảng dỡ hàng đến vị trí nhận hàng sâu trong nội địa (do người bán chỉ định). (Lưu ý: CFR chỉ dùng cho đường biển).
Doanh nghiệp bán hàng cần bóc tách kỹ cước vận chuyển quốc tế (Ocean Freight / Air Freight) vì cước này biến động liên tục. Việc cộng đúng, tính đủ sẽ giúp giá CPT không bị “lẹm” vào lợi nhuận cốt lõi của công ty.
Sự khác nhau giữa CFR và CPT là gì
Rất nhiều người làm xuất nhập khẩu hay nhầm lẫn và sử dụng sai giữa CFR và CPT. Dù cả hai đều thuộc nhóm C và có tính chất “người bán trả cước phí chính, người mua chịu rủi ro”, nhưng chúng có 2 điểm khác biệt sống còn:
Về phương thức vận tải:
CFR (Cost and Freight): Chỉ được sử dụng cho phương thức vận tải đường biển và đường thủy nội địa.
CPT (Carriage Paid To): Linh hoạt tuyệt đối. Được sử dụng cho mọi phương thức vận tải (đường biển, đường bộ, hàng không) và cực kỳ lý tưởng cho vận tải đa phương thức (kết hợp tàu – xe, máy bay – xe). Nếu hàng hóa đóng trong Container, ICC khuyến cáo nên dùng CPT thay vì CFR.
Về điểm chuyển giao rủi ro:
CFR: Rủi ro chuyển từ người bán sang người mua khi hàng hóa đã được xếp an toàn lên trên boong tàu tại cảng xuất khẩu.
CPT: Rủi ro chuyển ngay khi người bán giao hàng cho người chuyên chở đầu tiên (có thể là giao cho Forwarder tại bãi tập kết ICD, trạm hàng không, hoặc bến xe).
Giải đáp câu hỏi về CPT Incoterms 2020
Để củng cố thêm kiến thức về CPT Incoterms 2020, dưới đây là giải đáp cho những thắc mắc thực chiến thường gặp nhất:
Câu hỏi 1: Vận tải đa phương thức có dùng CPT được không? Nếu kết hợp nhiều loại phương tiện thì bên bán hết trách nhiệm rủi ro ở đâu?
Có, CPT sinh ra là để tối ưu cho vận tải đa phương thức. Nếu lô hàng phải qua nhiều người chuyên chở (VD: Xe tải chở từ kho ra bãi -> Tàu biển chở sang nước ngoài), rủi ro được chuyển cho người mua ngay khi hàng được giao cho người chuyên chở đầu tiên (người lái xe tải).
Câu hỏi 2: Hàng hóa bị rơi vỡ, chìm tàu trên biển thì trong điều kiện CPT ai là người chịu thiệt hại?
Người mua. Vì theo CPT Incoterms 2020, rủi ro đã chuyển sang người mua ngay tại cảng xuất phát. Dù người bán là người trả tiền cước tàu, nhưng nếu có tai nạn, người mua phải tự gánh chịu tổn thất.
Câu hỏi 3: Vậy ai là người phải mua bảo hiểm hàng hóa trong CPT?
CPT không bắt buộc bên nào phải mua bảo hiểm. Tuy nhiên, vì người mua là bên nắm giữ đoạn rủi ro lớn nhất (toàn bộ quá trình vận tải quốc tế), người mua rất nên tự mua bảo hiểm cho lô hàng. Người bán chỉ có nghĩa vụ cung cấp thông tin để người mua mua bảo hiểm. (Nếu muốn người bán bắt buộc mua bảo hiểm, hãy chuyển sang dùng điều kiện CIP).
Bài viết hữu ích: Nội dung chi tiết Incoterms 2020
Tóm lại, việc am hiểu điều kiện giao hàng CPT Incoterms 2020 là hành trang vững chắc giúp doanh nghiệp chủ động phân bổ chi phí, quản lý dòng tiền và phòng ngừa rủi ro tranh chấp pháp lý. Để áp dụng thành thạo, hãy luôn ghi nhớ quy tắc vàng của CPT: “Người bán trả cước đến đích, nhưng rủi ro được chuyển giao ngay tại nơi đi”. Đừng quên ghi chú rõ ràng phiên bản Incoterms 2020 trên hợp đồng thương mại để bảo vệ tối đa quyền lợi của mình!
