Với lợi thế đường bờ biển trải dài hơn 3.260 km từ Bắc chí Nam, Việt Nam sở hữu một vị trí địa lý chiến lược vô cùng đắc địa trên bản đồ hàng hải quốc tế. Lợi thế này đã tạo tiền đề vững chắc cho sự hình thành và bùng nổ của mạng lưới cảng biển trên toàn quốc. Ngày nay, một hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam hiện đại, đồng bộ không chỉ là cánh tay đắc lực thúc đẩy kinh tế trong nước mà còn là cửa ngõ giao thương sống còn, kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư một cái nhìn tổng quan, chi tiết và đầy đủ nhất về tiềm năng phát triển cũng như thông tin của các cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam trọng điểm hiện nay.
Tiềm năng phát triển cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam
Trong gần hai thập kỷ qua, hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam đã có một cuộc lột xác ngoạn mục cả về số lượng lẫn chất lượng. Nếu như vào năm 2000, khối lượng hàng hóa thông qua các cảng biển chỉ đạt mức khiêm tốn gần 82 triệu tấn, thì đến năm 2020, con số này đã ghi nhận mức tăng trưởng khổng lồ lên tới 680 triệu tấn (tăng 4% so với năm 2019, bất chấp những ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19).
Sự tăng trưởng vượt bậc này là kết quả của việc Nhà nước đã chú trọng quy hoạch, rót vốn đầu tư và nâng cấp đồng bộ kết cấu hạ tầng. Tính đến nay, nước ta đang sở hữu tổng cộng 310 cảng biển và bến cảng (bao gồm 296 cảng biển và 14 cảng dầu khí ngoài khơi), khai thác 34 cụm cảng biển trải dài trên 28 tỉnh thành giáp biển. Theo định hướng quy hoạch chiến lược đến năm 2050, Việt Nam dự kiến sẽ mở rộng lên thành 36 cụm cảng biển.
Để tối ưu hóa việc quản lý và phát triển, hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam được phân loại thành 6 nhóm với 45 cảng biển và 272 bến cảng, chia thành các cấp độ quy mô khác nhau:
Cảng biển IA (Cảng đặc biệt): Là các cảng quy mô khổng lồ, đóng vai trò cửa ngõ trung chuyển quốc tế như cảng Hải Phòng, cảng Vũng Tàu, và cảng Vân Phong (Khánh Hòa).
Cảng biển loại I: Phục vụ phát triển kinh tế liên vùng và quốc gia, tiêu biểu như cảng Quảng Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, Quy Nhơn, TPHCM.
Cảng biển loại II và III: Có quy mô vừa và nhỏ, chủ yếu phục vụ phát triển kinh tế vùng và địa phương.
Sự phân bổ mạnh mẽ theo ba miền Bắc, Trung, Nam giúp mỗi khu vực cảng đảm nhận những sứ mệnh riêng biệt. Nắm bắt rõ hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam chính là chìa khóa vàng giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tối ưu hóa chi phí logistics, lựa chọn lộ trình an toàn và đạt hiệu suất kinh doanh cao nhất.
Thông tin về cảng biển lớn vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam
Trong số 45 cảng biển trên cả nước, có những cảng đóng vai trò đầu tàu với lưu lượng hàng hóa thông quan khổng lồ mỗi ngày. Dưới đây là thông tin chi tiết về 10 cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam lớn nhất mà bất kỳ doanh nghiệp logistics nào cũng cần phải biết:
Cảng biển Hải Phòng
Khi nhắc đến các cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam ở khu vực phía Bắc, Cảng Hải Phòng luôn giữ vị trí độc tôn là cảng biển tự nhiên lớn nhất và quan trọng nhất. Được trang bị hệ thống máy móc bốc xếp tiên tiến, cảng sở hữu chiều dài cầu cảng lên tới 2.567m và hệ thống kho bãi rộng khoảng 50.052 m2 đến 52.052 m2. Hàng năm, lượng hàng hóa thông quan tại đây đạt mốc 10 triệu tấn. Theo quy hoạch của Bộ Giao thông Vận tải, Cảng Hải Phòng đang được đầu tư xây dựng thêm 2 bến tại khu vực Đình Vũ để có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 20.000 DWT, hứa hẹn nâng tổng khối lượng hàng hóa thông quan lên mức 25 – 30 triệu tấn/năm trong tương lai.
Cảng Vũng Tàu (Bà Rịa – Vũng Tàu)
Cùng với Hải Phòng, Cảng Vũng Tàu là một cảng biển loại đặc biệt (IA) và là hệ thống cụm cảng tổng hợp cấp quốc gia, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế cho khu vực Đông Nam Bộ. Đặc điểm nổi bật của cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam này là tốc độ bốc dỡ container cực kỳ nhanh chóng và an toàn. Cảng hiện có 4 khu bến chính: Cái Mép – Sao Mai Bến Đình, Phú Mỹ – Mỹ Xuân, sông Dinh và khu bến Đầm – Côn Đảo. Mỗi năm, Cảng Vũng Tàu đón khoảng 30.000 lượt tàu biển cùng hơn 70.000 lượt tàu cao tốc, đồng thời đóng vai trò then chốt trong việc vận chuyển dầu khí của quốc gia.
Cảng Vân Phong (Khánh Hòa)
Cảng Vân Phong (Khánh Hòa) là một dự án cảng tổng hợp quốc gia, mang chức năng trung chuyển quốc tế (loại 1A) lớn nhất tại Việt Nam. Nằm gọn trong vịnh Vân Phong, khu kinh tế Vân Phong, cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam này sở hữu lợi thế địa lý độc nhất vô nhị: nằm trên tuyến đường biển quốc tế với khoảng cách vượt Thái Bình Dương ngắn nhất so với các cảng lớn ở HongKong hay Singapore. Hiện tại, cảng hoạt động mạnh mẽ với 2 khu bến chính là Mỹ Giang ở phía Nam vịnh và Dốc Lết, Ninh Thủy ở phía Tây Nam vịnh.
Cảng Quy Nhơn (Bình Định)
Nằm trong Vịnh Quy Nhơn và được che chắn bởi bán đảo Phương Mai, Cảng Quy Nhơn tự hào là một vùng nước kín gió, tạo điều kiện thuận lợi tuyệt đối cho tàu thuyền cập bến và xếp dỡ hàng hóa quanh năm. Đây là cảng tổng hợp quốc gia đầu mối khu vực (loại I) quan trọng bậc nhất kết nối Nam Trung Bộ, Tây Nguyên đi ra Biển Đông. Cảng sở hữu tổng diện tích mặt bằng lên tới 306.568 m2, với khả năng tiếp nhận các tàu chở hàng có trọng tải từ 30.000 DWT đến 50.000 DWT. Tương lai, cảng sẽ được đầu tư hàng trăm tỷ đồng để nâng cấp luồng lạch, cho phép tàu 5 vạn tấn ra vào dễ dàng.
Cảng Cái Lân (Quảng Ninh)
Cảng Cái Lân, Quảng Ninh là cảng biển nước sâu chiến lược và là cảng tổng hợp quốc gia loại I ở miền Bắc. Với diện tích mặt bằng 154.700 m2, cảng có hạ tầng đồng bộ từ đường bộ đến đường biển. Một thành tích vô cùng tự hào của hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam là việc Cảng Cái Lân đã xuất sắc lọt top 50 cảng biển hoạt động hiệu quả nhất thế giới (xếp thứ 46). Nhờ trang bị 6 cẩu giàn Post Panamax tiên tiến, năng suất xếp dỡ tại đây đạt từ 33 – 40 container/cẩu/giờ, giúp giải phóng tàu 5.000 TEU chỉ trong vòng hơn một ngày.
Cảng Sài Gòn (TPHCM)
Là trái tim logistics của miền Nam, Cảng Sài Gòn đóng vai trò hành chính và giao thương cực kỳ quan trọng đối với xuất nhập khẩu của khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long. Hệ thống cảng này bao gồm nhiều bến cảng sầm uất như Tân Cảng, Cát Lái, Cái Mép, Hiệp Phước. Vào năm 2015, Cảng Sài Gòn đã được vinh danh lọt vào top 25 cảng container lớn nhất toàn cầu. Để đáp ứng lượng hàng hóa khổng lồ, cảng đang có các dự án mở rộng thêm khu bến Gò Công, Cần Giuộc trên sông Soài Rạp.
Cảng Cửa Lò (Nghệ An)
Cảng nước sâu Cửa Lò (thuộc xã Nghi Thiết, huyện Nghi Lộc) là một hệ thống khu bến tổng hợp thuộc cụm cảng Nghệ An. Cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam này không chỉ phục vụ đắc lực cho các doanh nghiệp Bắc Trung Bộ mà còn là điểm trung chuyển chiến lược, thu hút một lượng lớn hàng hóa quá cảnh từ nước Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan. Theo quy hoạch, cảng đang mở rộng lên 450 ha với 6 bến cảng, chiều dài bến 3.020m, đủ năng lực tiếp đón các tàu trọng tải 30.000 DWT – 50.000 DWT.
Cảng Dung Quất (Quảng Ngãi)
Cảng Dung Quất là một mắt xích trọng yếu trong hệ thống cảng biển tổng hợp quốc gia, phục vụ giao thương cho khu vực miền Trung. Hệ thống cảng có khả năng tiếp nhận đa dạng từ tàu chở hàng khô, container đến tàu chở dầu thô, với sản lượng bốc xếp đạt 18 – 20 triệu tấn/năm. Cảng có hai bến chính: Bến số 1 tại vịnh Dung Quất có năng lực đón tàu khổng lồ lên tới 70.000 DWT chuyên bốc xếp thiết bị cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất; và Bến số 2 ở cửa biển Sa Kỳ tiếp nhận tàu 3.000 DWT cho vận tải địa phương.
Cảng Chân Mây (Thừa Thiên Huế)
Tọa lạc tại vị trí trung tâm giữa hai đô thị lớn Huế và Đà Nẵng, Cảng Chân Mây là cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam loại I đóng vai trò cửa ngõ hướng ra Biển Đông. Cảng nằm trên vị trí cực kỳ thuận lợi để kết nối tuyến vận tải hàng hải với Singapore, Philippines và Hồng Kông. Với khả năng đón nhận các tàu chở hàng trọng tải 50.000 DWT, cảng đang là động lực lớn phát triển kinh tế vùng. Đặc biệt, đây còn là điểm dừng chân lý tưởng được Hiệp hội Du thuyền Châu Á lựa chọn để đón các siêu du thuyền quốc tế.
Cảng Đà Nẵng
Sở hữu bề dày lịch sử hơn 115 năm xây dựng và phát triển, Cảng Đà Nẵng là cảng biển tự nhiên nước sâu, dịch vụ đa năng quan trọng bậc nhất tại dải đất miền Trung. Nằm trọn trong Vịnh Đà Nẵng, đây là điểm cuối cùng của tuyến Hành lang kinh tế Đông Tây, kết nối giao thương trực tiếp giữa 4 nước: Myanmar, Lào, Thái Lan và Việt Nam. Với tham vọng trở thành bến cảng hiện đại nhất miền Trung, dự án mở rộng Cảng Tiên Sa giai đoạn 2 sẽ nâng năng lực tiếp nhận lên tàu 50.000 DWT và tàu container 3.000 TEU, khẳng định vị thế mũi nhọn trong ngành logistics.
Sự hình thành và phát triển mạnh mẽ của hệ thống cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam đã và đang là đòn bẩy vững chắc đưa nền kinh tế nước nhà hội nhập sâu rộng vào thị trường thế giới. Từ những cảng nước sâu khổng lồ như Hải Phòng, Vũng Tàu, Cái Lân cho đến các cảng tổng hợp như Đà Nẵng, Sài Gòn, mỗi cảng biển đều mang trong mình một sức mạnh chiến lược, đáp ứng hoàn hảo mọi nhu cầu logistics của các nhà đầu tư. Nắm vững bản đồ các cảng biển vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam chính là bước đi khôn ngoan nhất để các doanh nghiệp kiến tạo những chuỗi cung ứng thông minh, tiết kiệm chi phí và chinh phục thị trường toàn cầu thành công.
