Trong bối cảnh thương mại quốc tế biến động không ngừng, việc nắm vững các quy định hải quan là chìa khóa “vàng” giúp doanh nghiệp thông quan hàng hóa nhanh chóng và tối ưu chi phí. Một trong những sai sót phổ biến nhất khiến hàng hóa bị kẹt tại cảng hoặc doanh nghiệp bị xử phạt hành chính chính là việc khai báo sai mã loại hình trên hệ thống VNACCS/VCIS.
Bước sang năm 2026, với sự hội nhập sâu rộng và các hiệp định thương mại thế hệ mới, việc cập nhật bảng mã loại hình xuất khẩu và nhập khẩu là nhiệm vụ bắt buộc của mọi nhân viên chứng từ và bộ phận xuất nhập khẩu. Dưới đây là chi tiết danh sách mã loại hình xuất nhập khẩu mới nhất mà vận tải GoTHL muốn chia sẻ tới bạn đọc.
Bảng mã loại hình xuất khẩu mới nhất 2026
Việc lựa chọn đúng mã loại hình không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn giúp doanh nghiệp xác định chính xác nghĩa vụ thuế và chính sách quản lý hàng hóa. Dựa trên Quyết định 1357/QĐ-TCHQ (vẫn là văn bản nền tảng áp dụng cho năm 2026), hệ thống mã loại hình được chia thành hai nhóm chính: xuất khẩu và nhập khẩu. Dưới đây là chi tiết các mã quan trọng nhất mà bạn cần lưu ý.
Hệ thống mã loại hình xuất khẩu (16 mã)
Khi thực hiện thủ tục hải quan cho hàng hóa đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, doanh nghiệp cần căn cứ vào mục đích xuất khẩu để chọn mã phù hợp trong bảng mã loại hình xuất khẩu:
Hệ thống mã loại hình nhập khẩu (24 mã)
Song song với bảng mã loại hình xuất khẩu, doanh nghiệp cũng cần nắm chắc các mã nhập khẩu để đảm bảo tính đồng bộ của hồ sơ:
Việc tra cứu bảng mã loại hình xuất khẩu và nhập khẩu chính xác giúp doanh nghiệp tránh được việc phải hủy tờ khai, sửa tờ khai nhiều lần, gây ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ pháp luật và luồng tờ khai (Xanh, Vàng, Đỏ) của doanh nghiệp trong tương lai.
Hàng hóa xuất nhập khẩu được kiểm tra thực tế theo hình thức nào
Sau khi đăng ký tờ khai dựa trên bảng mã loại hình xuất khẩu hoặc nhập khẩu, hệ thống hải quan sẽ tiến hành phân luồng. Nếu tờ khai rơi vào Luồng Đỏ, hàng hóa sẽ phải trải qua bước kiểm tra thực tế (kiểm hóa). Đây là nỗi lo của nhiều doanh nghiệp vì tốn kém thời gian và chi phí. Vậy quy trình này diễn ra như thế nào trong năm 2026?
Kiểm hóa là quá trình cơ quan hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa để đối chiếu với nội dung đã khai báo trên tờ khai (về số lượng, chủng loại, mã HS, xuất xứ…),. Tùy thuộc vào mức độ rủi ro của lô hàng và trang thiết bị tại chi cục hải quan, việc kiểm tra sẽ được thực hiện theo hai hình thức chính:
Kiểm tra bằng thiết bị kỹ thuật (Máy soi container)
Đây là phương pháp hiện đại và được ưu tiên áp dụng để rút ngắn thời gian thông quan.
Quy trình: Container hàng hóa sẽ được chạy qua máy soi chiếu (tương tự như máy soi hành lý tại sân bay nhưng quy mô lớn hơn). Hình ảnh X-quang sẽ hiển thị chi tiết bên trong container mà không cần cắt chì (seal) hay mở cửa container.
Ưu điểm: Nhanh chóng, giữ nguyên trạng hàng hóa, không tốn chi phí bốc xếp thủ công.
Kết quả: Nếu hình ảnh soi chiếu đồng nhất với khai báo, hàng sẽ được thông quan. Nếu có nghi vấn (ví dụ: thấy vật thể lạ, mật độ hàng không đồng đều), hải quan sẽ yêu cầu chuyển sang kiểm tra thủ công.
Kiểm tra thủ công (Mở container kiểm tra trực tiếp)
Hình thức này áp dụng khi máy soi phát hiện nghi vấn, hoặc tại các cửa khẩu chưa có máy soi, hoặc đối với các lô hàng có rủi ro cao, doanh nghiệp có lịch sử vi phạm.
Mức độ kiểm tra: Lãnh đạo chi cục hải quan sẽ quyết định tỷ lệ kiểm tra dựa trên thông tin rủi ro:
Kiểm tra xác suất: Kiểm tra khoảng 5% – 10% lượng hàng để đại diện cho cả lô.
Kiểm tra toàn bộ (100%): Áp dụng cho các lô hàng có dấu hiệu vi phạm rõ ràng hoặc hàng hóa nhạy cảm. Toàn bộ hàng hóa sẽ được dỡ ra khỏi container để kiểm đếm và kiểm tra chi tiết.
Thực hiện: Công chức hải quan sẽ trực tiếp cắt seal, mở container và kiểm tra hàng hóa cùng với đại diện doanh nghiệp (chủ hàng hoặc người được ủy quyền).
Doanh nghiệp cần lưu ý chuẩn bị kỹ hồ sơ, sắp xếp hàng hóa khoa học trong container (ví dụ: để nhãn mác quay ra ngoài, lối đi thông thoáng) để quá trình kiểm hóa diễn ra thuận lợi, giảm thiểu chi phí lưu kho bãi và phí nâng hạ container.
Đối tượng hàng hóa nào không chịu thuế xuất nhập khẩu
Trong hoạt động thương mại quốc tế, không phải tất cả hàng hóa đi qua biên giới đều phải nộp thuế. Việc phân biệt rõ “hàng không chịu thuế” và “hàng có thuế suất 0%” là cực kỳ quan trọng để hạch toán kế toán chính xác. Căn cứ vào Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, các đối tượng sau đây thuộc diện không chịu thuế:
Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển
Hàng hóa vận chuyển từ nước ngoài sang nước ngoài khác nhưng đi qua lãnh thổ Việt Nam (quá cảnh) mà không làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và không làm thủ tục xuất khẩu ra khỏi Việt Nam.
Hàng hóa trung chuyển tại các cảng biển Việt Nam để chuyển sang phương tiện khác đi nước thứ ba.
Hàng hóa viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại
Bao gồm hàng hóa viện trợ của các tổ chức quốc tế, chính phủ nước ngoài cho Việt Nam hoặc ngược lại vì mục đích nhân đạo, từ thiện,. Các lô hàng này cần có văn bản phê duyệt của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Hàng hóa từ khu phi thuế quan
Hàng hóa xuất khẩu từ khu phi thuế quan (như Doanh nghiệp chế xuất – DNCX, kho ngoại quan) ra nước ngoài.
Hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan đó.
Hàng hóa chuyển từ khu phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác.
Lưu ý: Đây là điểm khác biệt lớn nhất giúp các doanh nghiệp chế xuất có lợi thế cạnh tranh về chi phí nguyên liệu.
Phần dầu khí được dùng để trả thuế tài nguyên cho Nhà nước khi xuất khẩu.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ nhóm này với nhóm “Miễn thuế” (như hàng nhập khẩu để gia công, hàng nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu – mã E31, E21) và nhóm “Thuế suất 0%”. Hàng không chịu thuế là hàng không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật thuế XNK trong trường hợp cụ thể đó, do đó doanh nghiệp không cần kê khai thuế trên tờ khai (hoặc hệ thống sẽ tự động ghi nhận không phát sinh nghĩa vụ thuế).
Thời điểm tính thuế xuất nhập khẩu là bên nào?
Một câu hỏi thường gặp khi doanh nghiệp lập tờ khai dựa trên bảng mã loại hình xuất khẩu là: “Tỷ giá và thuế suất được tính tại thời điểm nào?”. Việc xác định sai thời điểm có thể dẫn đến chênh lệch số tiền thuế rất lớn, gây ra rủi ro bị truy thu hoặc phạt chậm nộp.
Theo quy định của luật quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn hiện hành (áp dụng cho năm 2026), thời điểm tính thuế xuất nhập khẩu được xác định như sau:
Nguyên tắc chung: Thời điểm tính thuế là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.
Thuế suất được áp dụng là mức thuế suất có hiệu lực tại ngày đăng ký tờ khai.
Tỷ giá tính thuế là tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tại thời điểm cuối ngày của ngày thứ năm tuần trước liền kề hoặc tỷ giá cuối ngày làm việc liền kề trước ngày lễ, tết. Tỷ giá này được Tổng cục Hải quan công bố và cập nhật trên hệ thống VNACCS.
Đối với hàng hóa khai báo hải quan điện tử: Thời điểm tính thuế là thời điểm hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tiếp nhận, kiểm tra và cấp số tờ khai hải quan. Do đó, nếu chính sách thuế thay đổi vào ngày 01/01/2026, thì các tờ khai đăng ký từ 00:00 ngày 01/01/2026 sẽ áp dụng mức thuế mới.
Một số trường hợp đặc biệt:
Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua đường ống, đường dây dẫn điện (nước, điện, xăng dầu…): Thời điểm tính thuế có thể là ngày ghi chỉ số công tơ hoặc ngày chốt sản lượng giao nhận hàng tháng.
Đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng (ví dụ: đang là hàng miễn thuế chuyển sang tiêu thụ nội địa – mã A42): Thời điểm tính thuế là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới cho việc thay đổi mục đích sử dụng đó, không phải thời điểm nhập khẩu ban đầu.
- Xem thêm bài viết hữu ích tại: Các loại thuế hiện hành tại Việt Nam mới nhất 2026
Việc nắm vững bảng mã loại hình xuất khẩu mới nhất 2026, hiểu rõ quy trình kiểm hóa, đối tượng không chịu thuế và thời điểm tính thuế là nền tảng cốt lõi cho một quy trình xuất nhập khẩu thành công. Sự am hiểu này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro bị xử phạt mà còn là công cụ đắc lực để tối ưu hóa chi phí và thời gian trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Hãy luôn cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất từ Tổng cục Hải quan để đảm bảo hoạt động kinh doanh của bạn luôn thông suốt và hiệu quả.
