Gạo luôn được biết đến là một trong những mặt hàng nông sản mũi nhọn, đóng góp một phần khổng lồ vào tổng kim ngạch xuất khẩu và khẳng định vị thế của nền kinh tế Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu. Với nhu cầu ngày càng gia tăng từ các thị trường quốc tế tiềm năng như Trung Quốc, Indonesia, Philippines hay các quốc gia châu Phi, xuất khẩu gạo đang mở ra cơ hội sinh lời vượt trội cho các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, thị trường quốc tế luôn đi kèm với những rào cản pháp lý và hàng rào kỹ thuật khắt khe. Để thuận lợi cho việc buôn bán mặt hàng này ra nước ngoài, vận tải Thái Hà mời quý vị cùng tìm hiểu quy trình thủ tục xuất khẩu gạo, mã hs gạo, thuế xuất khẩu gạo. Cùng tìm hiểu theo nội dung bên dưới nhé.
Chính sách xuất khẩu gạo
Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất để bắt đầu làm thủ tục xuất khẩu gạo là doanh nghiệp phải nắm vững hành lang pháp lý do cơ quan nhà nước ban hành. Về cơ bản, gạo là mặt hàng được Chính phủ Việt Nam khuyến khích xuất khẩu nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp. Gạo không nằm trong danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu.
Tuy nhiên, kinh doanh xuất khẩu gạo là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, được quản lý chặt chẽ theo Nghị định số 107/2018/NĐ-CP của chính phủ. Để hợp pháp tiến hành giao thương, thương nhân bắt buộc phải xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo do bộ công thương cấp.
Để được cấp giấy chứng nhận này, doanh nghiệp phải đáp ứng đủ 2 điều kiện cốt lõi về cơ sở hạ tầng:
Có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 01 – 133: 2013/BNNPTNT).
Có ít nhất 01 cơ sở xay, xát hoặc cơ sở chế biến thóc, gạo đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 01 – 134: 2013/BNNPTNT).
Lưu ý rằng, kho chứa hay cơ sở chế biến này có thể thuộc sở hữu của chính doanh nghiệp hoặc đi thuê, nhưng nếu thuê thì hợp đồng phải có thời hạn tối thiểu là 05 năm. Thương nhân không được phép cho thuê lại kho bãi đã dùng để đăng ký xin cấp giấy chứng nhận.
Trường hợp ngoại lệ: Nếu doanh nghiệp của bạn chỉ chuyên kinh doanh xuất khẩu gạo hữu cơ, gạo đồ hoặc gạo tăng cường vi chất dinh dưỡng, bạn sẽ được miễn trừ, không cần phải đáp ứng các điều kiện về kho bãi, cơ sở xay xát và không cần xin giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.
Xác định mã hs gạo
Trong thương mại quốc tế, việc xác định chuẩn xác mã HS (Harmonized System) là nhiệm vụ bắt buộc trong mọi thủ tục xuất khẩu gạo. Mã HS là dãy số tiêu chuẩn toàn cầu giúp phân loại hàng hóa, từ đó cơ quan hải quan sẽ ấn định các chính sách quản lý và thuế suất tương ứng.
Căn cứ theo biểu thuế xuất nhập khẩu, mặt hàng lúa gạo được phân loại vào chương 10: Ngũ cốc, cụ thể thuộc Nhóm 1006. Tùy thuộc vào từng loại gạo doanh nghiệp xuất khẩu, mã HS sẽ được áp dụng chi tiết như sau:
- Mã HS 100610: Thóc (lúa chưa bóc vỏ), bao gồm cả thóc để gieo trồng và các loại khác.
- Mã HS 100620: Gạo lứt (bao gồm gạo hom mali và các loại khác).
- Mã HS 100630: Gạo đã xát toàn bộ hoặc sơ bộ, đã được đánh bóng hoặc chưa được đánh bóng (gồm gạo nếp, gạo hom mali, gạo đồ…).
- Mã HS 100640: Gạo tấm (Mã HS 10063099 thường dùng cho các loại gạo trắng thông thường).
Rủi ro khi áp sai mã HS: Việc xác định sai dãy số này sẽ kéo theo hàng loạt rắc rối nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng của bạn. Cơ quan hải quan có thể trì hoãn việc thông quan để kiểm tra lại thông tin, gây chậm trễ tiến độ giao hàng cho đối tác. Nguy hiểm hơn, theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP, hành vi khai sai mã HS có thể khiến doanh nghiệp bị phạt hành chính với mức phạt từ 2.000.000 VNĐ lên tới gấp 3 lần số thuế phát sinh (nếu có).
Thuế xuất khẩu gạo
Bài toán chi phí luôn là yếu tố được các nhà đầu tư quan tâm hàng đầu. Khi thực hiện thủ tục xuất khẩu gạo, tin vui lớn nhất dành cho các doanh nghiệp là Chính phủ Việt Nam hiện đang áp dụng chính sách ưu đãi tối đa về thuế quan.
Cụ thể, theo biểu thuế xuất khẩu hiện hành, toàn bộ các mặt hàng lúa gạo thuộc nhóm 1006 đều không thuộc danh mục hàng hóa chịu thuế xuất khẩu (mức thuế suất xuất khẩu là 0%). Đồng thời, theo quy định về hoạt động xuất khẩu, mặt hàng gạo xuất khẩu cũng được áp dụng mức thuế giá trị gia tăng (VAT) là 0%. Việc hoàn toàn được miễn thuế xuất khẩu và thuế VAT giúp hàng nông sản Việt Nam tăng sức cạnh tranh vượt trội về giá trên đấu trường quốc tế.
Đặc biệt, nhà nước còn có chính sách hỗ trợ hoàn thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa xuất khẩu. Điều kiện để được xét hoàn thuế là doanh nghiệp có hàng hóa xuất khẩu thực tế, và số thuế GTGT đầu vào (các chi phí mua thóc gạo, bao bì, dịch vụ) chưa được khấu trừ hết trong kỳ kê khai phải đạt từ 300 triệu đồng trở lên. Nếu số thuế chưa đủ 300 triệu đồng, doanh nghiệp sẽ được kết chuyển khấu trừ sang kỳ kê khai tiếp theo.
Bộ hồ sơ xuất khẩu gạo
Sự chỉn chu về mặt giấy tờ sẽ quyết định 90% tốc độ giải phóng hàng hóa. Để thủ tục xuất khẩu gạo diễn ra thông suốt, căn cứ theo Luật Hải quan và Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), doanh nghiệp cần chuẩn bị một bộ hồ sơ xuất khẩu hoàn chỉnh bao gồm:
- Tờ khai hải quan xuất khẩu (02 bản chính).
- Hợp đồng thương mại (commercial / sale contract): Thể hiện sự thỏa thuận mua bán giữa người bán và người mua.
- Hóa đơn thương mại (commercial invoice).
- Phiếu đóng gói hàng hóa (packing list): Nêu chi tiết quy cách đóng gói và trọng lượng gạo.
- Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo do Bộ Công Thương cấp.
- Giấy đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo do hiệp hội lương thực Việt Nam xác nhận.
Bên cạnh bộ hồ sơ nộp cho cơ quan Hải quan Việt Nam, tùy thuộc vào yêu cầu của nhà nhập khẩu nước ngoài, doanh nghiệp cần chủ động làm thêm các chứng từ chuyên ngành vô cùng quan trọng sau:
- Giấy chứng nhận xuất xứ (certificate of origin – C/O): Giúp người mua hưởng ưu đãi thuế quan.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (phytosanitary certificate): Bắt buộc đối với nông sản để chứng minh gạo không mang mầm bệnh.
- Giấy chứng nhận hun trùng (fumigation certificate): Xác nhận lô hàng đã được xử lý chống mối mọt.
- Giấy chứng nhận y tế (health certificate) hoặc giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) (nếu đối tác yêu cầu).
Quy trình thủ tục xuất khẩu gạo
Quy trình làm thủ tục xuất khẩu gạo mang tính đặc thù hơn so với các hàng hóa thông thường do có sự tham gia giám sát của Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Dưới đây là 4 bước chuyên nghiệp mà bạn cần nắm rõ:
Bước 1: Đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo
Ngay sau khi ký kết hợp đồng mua bán với đối tác nước ngoài, trong thời hạn tối đa 03 ngày làm việc, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp hồ sơ xin đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo lên Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA). Hồ sơ gồm: Văn bản đề nghị, bản sao hợp đồng, báo cáo lượng gạo tồn kho thực tế, và bản sao Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh. VFA sẽ xác nhận hợp đồng trong 2 ngày làm việc. Doanh nghiệp chỉ được phép tiến hành giao hàng sau khi hợp đồng đã được VFA đăng ký.
Bước 2: Khai báo tờ khai hải quan điện tử
Khi hàng hóa đã được tập kết đầy đủ tại cảng hoặc kho bãi, và doanh nghiệp đã chuẩn bị xong bộ chứng từ (Invoice, Packing List…), nhân viên chứng từ sẽ nhập liệu và truyền tờ khai hải quan lên hệ thống phần mềm điện tử. Thời hạn chót để nộp tờ khai là 04 giờ trước khi tàu xuất cảnh (hoặc 02 giờ đối với chuyển phát nhanh).
Bước 3: Mở tờ khai và thông quan
Hệ thống hải quan sẽ tự động phân luồng tờ khai thành luồng xanh, vàng hoặc đỏ. Doanh nghiệp in tờ khai đã phân luồng mang xuống Chi cục hải quan để làm thủ tục mở tờ khai. Thời hạn để mở tờ khai là trong vòng 15 ngày kể từ ngày đăng ký thành công trên hệ thống, nếu quá hạn tờ khai sẽ bị hủy và doanh nghiệp sẽ bị phạt. Tại cảng, hải quan sẽ kiểm tra hồ sơ (luồng vàng) hoặc cắt seal kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng đỏ). Nếu mọi thông tin hợp lệ, tờ khai sẽ được đóng dấu thông quan.
Bước 4: Thanh lý tờ khai và xuất hàng
Sau khi tờ khai được thông quan, doanh nghiệp nộp tờ khai đã thông quan mã vạch cho bộ phận hải quan giám sát tại cảng để làm thủ tục thanh lý (vào sổ tàu). Hàng hóa sau đó sẽ được cẩu lên tàu và chính thức rời lãnh thổ Việt Nam để vươn ra thị trường quốc tế.
Những lưu ý khi xuất khẩu gạo
Thương trường quốc tế đầy rẫy sự cạnh tranh và những quy định khắt khe. Để lô hàng được đối tác chấp nhận dễ dàng và thủ tục xuất khẩu gạo không gặp sạn, các doanh nghiệp cần đặc biệt khắc cốt ghi tâm những lưu ý sau đây:
- Chủ động làm kiểm dịch thực vật và hun trùng: Gạo là mặt hàng nông sản rất dễ phát sinh nấm mốc và mọt trong quá trình vận chuyển đường biển dài ngày. Việc đăng ký kiểm dịch thực vật (kèm theo việc lấy mẫu gạo thực tế kiểm tra) và làm hun trùng vỏ container là quy định bắt buộc của hầu hết các quốc gia nhập khẩu.
- Đảm bảo chất lượng gạo tuyệt đối: Các thị trường lớn như EU hay Mỹ quản lý rất gắt gao. Gạo xuất khẩu phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về độ ẩm, tỷ lệ tấm, tỷ lệ tạp chất và đặc biệt là không được vượt quá mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cho phép.
- Tuân thủ quy định dán nhãn (Shipping mark): Bao bì đóng gói gạo phải chắc chắn và được dán nhãn hiển thị đầy đủ thông tin: tên sản phẩm tiếng Anh, tên nhà nhập khẩu, dòng chữ “MADE IN VIETNAM”, và số thứ tự kiện hàng. Việc này giúp hàng hóa không bị thất lạc và thông quan dễ dàng tại cảng đích.
- Kiểm soát rủi ro thanh toán: Mọi giao dịch xuất khẩu gạo thường có giá trị cực kỳ lớn. Doanh nghiệp nên ưu tiên sử dụng phương thức thanh toán an toàn như Thư tín dụng (L/C) và cân nhắc việc mua bảo hiểm hàng hóa để phòng tránh rủi ro đọng vốn, lừa đảo thương mại hay hư hỏng trên biển.
Việc am hiểu tường tận thủ tục xuất khẩu gạo không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn thể hiện năng lực logistics chuyên nghiệp của một doanh nghiệp xuất khẩu. Từ khâu xin giấy phép, chuẩn bị gạo vào kho, áp mã HS cho đến lúc hàng hóa an toàn lên tàu, mọi mắt xích đều cần sự phối hợp nhịp nhàng và chính xác.
Vận tải Thái Hà hiểu rõ được những khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục nhập khẩu bàn là điện, vì vậy chúng tôi luôn hỗ trợ khách hàng khi gặp khó khăn, hỗ trợ giúp hàng hóa của khách hàng được thông quan nhanh chóng. Với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiều năm trong lĩnh vực thủ tục nhập khẩu hàng hóa. Vận tải Thái Hà cam kết đem lại cho khách hàng những chất lượng dịch vụ tốt nhất và giá rẻ nhất, giúp khách hàng có thể giải quyết được cái bài toán cho doanh nghiệp.
