Trong bức tranh đa dạng của thương mại quốc tế, việc nắm vững các quy tắc Incoterms là chìa khóa vàng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và quản trị rủi ro. Mặc dù Incoterms 2020 đã có những cập nhật mới, nhưng thuật ngữ DDU vẫn thường xuyên xuất hiện trong các hợp đồng ngoại thương, đặc biệt là tại thị trường Việt Nam với các loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ. Cùng vận tải GoTHL tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.
Khái niệm điều kiện giao hàng DDU là gì?
DDU là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Delivered Duty Unpaid”, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là “Giao hàng chưa nộp thuế”. Đây là một trong những điều kiện giao hàng thuộc bộ quy tắc Incoterms (International Commercial Terms) phiên bản 2000 do phòng thương mại quốc tế (ICC) ban hành.
Về bản chất, Ddu term quy định rằng người bán sẽ hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng hóa đã được vận chuyển đến địa điểm quy định tại nước nhập khẩu (thường là kho của người mua hoặc một địa điểm chỉ định), nhưng chưa được dỡ xuống khỏi phương tiện vận tải và chưa làm thủ tục thông quan nhập khẩu.
Trong các phiên bản Incoterms sau này (2010 và 2020), điều kiện DDU đã chính thức bị loại bỏ và thay thế bằng các điều kiện như DAP (Delivered at Place) hoặc DPU (Delivered at Place Unloaded) để phù hợp hơn với thực tiễn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, Term DDU là gì vẫn là câu hỏi nóng bởi nó vẫn được áp dụng rộng rãi cho các hoạt động xuất nhập khẩu nội địa, xuất nhập khẩu tại chỗ giữa các doanh nghiệp trong khu chế xuất và doanh nghiệp nội địa.
Trách nhiệm bên bán trong điều kiện DDU là gì
Trong một hợp đồng sử dụng Ddu term, người bán (Seller) đóng vai trò là người chịu trách nhiệm chính trong phần lớn hành trình của hàng hóa. Cụ thể:
Vận tải và chi phí: Người bán phải chịu toàn bộ chi phí và trách nhiệm thuê phương tiện vận tải để đưa hàng hóa từ kho của mình đến địa điểm chỉ định tại nước người mua. Các chi phí này bao gồm đóng gói, bốc xếp lên xe, cước vận chuyển quốc tế và vận chuyển nội địa tại nước đến.
Thủ tục xuất khẩu: Người bán có nghĩa vụ hoàn tất các thủ tục hải quan xuất khẩu, bao gồm xin giấy phép xuất khẩu (nếu có) và đóng các loại thuế, phí xuất khẩu.
Rủi ro: Người bán gánh chịu mọi rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển cho đến khi hàng được đưa tới điểm tập kết đã thỏa thuận.
Giao hàng: Nghĩa vụ của người bán kết thúc khi hàng hóa được đặt dưới sự định đoạt của người mua tại nơi đến quy định, trên phương tiện vận tải và chưa dỡ hàng xuống. Người bán không có trách nhiệm nộp thuế nhập khẩu hay làm thủ tục thông quan nhập khẩu.
Trách nhiệm bên mua trong điều kiện DDU là gì
Khi tìm hiểu Term DDU là gì, doanh nghiệp mua hàng cần đặc biệt lưu ý đến các nghĩa vụ của mình tại điểm đích để tránh bị động:
Thủ tục nhập khẩu: Đây là trách nhiệm quan trọng nhất. Người mua phải tự mình thực hiện các thủ tục thông quan nhập khẩu, xin giấy phép nhập khẩu cần thiết.
Nộp thuế và lệ phí: Người mua phải thanh toán toàn bộ thuế nhập khẩu, thuế VAT và các lệ phí hải quan khác phát sinh tại nước nhập khẩu. Tên gọi “Delivered Duty Unpaid” (Giao hàng chưa nộp thuế) chính là để nhấn mạnh nghĩa vụ này của người mua.
Dỡ hàng: Vì người bán chỉ giao hàng trên phương tiện vận tải, nên người mua phải chịu chi phí và rủi ro cho việc dỡ hàng xuống khỏi xe/tàu tại kho của mình hoặc địa điểm chỉ định.
Thanh toán: Tất nhiên, người mua phải thanh toán tiền hàng đầy đủ cho người bán theo đúng hợp đồng thương mại đã ký kết.
Lợi ích của điều kiện DDU
Người bán với kinh nghiệm logistics sẽ lo phần vận chuyển (thường họ sẽ có giá cước tốt hơn), trong khi người mua – người am hiểu luật pháp nước mình nhất – sẽ lo phần thủ tục nhập khẩu và thuế. Điều này giúp tận dụng thế mạnh của từng bên.
Đối với người mua, khi nhập hàng theo điều kiện DDU, họ có thể đàm phán giảm giá thành sản phẩm vì họ là người chịu trách nhiệm đóng thuế và làm thủ tục nhập khẩu. Đối với người bán, họ trút bỏ được gánh nặng và rủi ro về các thủ tục pháp lý phức tạp tại nước sở tại của khách hàng.
Tại Việt Nam, Term DDU là gì thường gắn liền với các giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp chế xuất (EPE). Vì hàng hóa thực tế vẫn nằm trên cùng một lãnh thổ, việc áp dụng DDU giúp quy trình theo dõi lô hàng trở nên cực kỳ chặt chẽ, nhanh chóng xác định vị trí hàng hóa và tiết kiệm thời gian giao nhận.
Kiểm soát lộ trình (Đối với người bán) Người bán có thể kiểm soát được hàng hóa cho đến tận cửa kho của người mua, đảm bảo hàng đến đúng tiến độ mong muốn mà không phụ thuộc quá nhiều vào năng lực thuê vận tải của người mua (như điều kiện EXW hay FOB).
Đâu là rủi ro khi giao hàng theo điều kiện DDU
Bên cạnh lợi ích, việc áp dụng Ddu term cũng tiềm ẩn những “cạm bẫy” mà doanh nghiệp cần tỉnh táo:
Rủi ro về thông quan nhập khẩu (Đối với người mua): Nếu người mua không nắm rõ quy định nhập khẩu, họ có thể gặp rắc rối lớn tại hải quan như: hàng bị giữ lại, phát sinh chi phí lưu kho bãi (DEM/DET), hoặc thậm chí bị phạt nặng nề.
Rủi ro chi phí phát sinh không lường trước: Người mua có thể bị động trước các khoản phí phát sinh tại cảng đích hoặc các khoản thuế nhập khẩu cao hơn dự kiến nếu không tra cứu mã HS chính xác.
Rủi ro giao nhận (Đối với người bán): Nếu người mua không thể hoàn thành thủ tục nhập khẩu kịp thời, người bán sẽ bị kẹt hàng tại nước ngoài. Lúc này, người bán vừa không nhận được tiền thanh toán, vừa phải chịu chi phí lưu kho hoặc chi phí vận chuyển ngược trở lại.
Tranh chấp về dỡ hàng: Do DDU quy định người bán không phải dỡ hàng, nhưng thực tế nhiều trường hợp xe tải đến kho và tài xế không hỗ trợ dỡ, gây tranh cãi và phát sinh chi phí thuê nhân công bốc xếp đột xuất.
Vì sao doanh nghiệp lại lựa chọn điều kiện DDU trong Incoterms 2020
Mặc dù Incoterms 2020 đã loại bỏ DDU và thay thế bằng DAP (Giao tại nơi đến) và DPU (Giao tại địa điểm đã dỡ xuống), nhưng thực tế thuật ngữ Ddu term vẫn được sử dụng rất phổ biến. Có một số lý do giải thích cho hiện tượng này:
Thứ nhất: Thói quen thương mại Nhiều doanh nghiệp đã quen sử dụng thuật ngữ DDU trong hàng thập kỷ. Việc thay đổi hợp đồng mẫu và thói quen làm việc không thể diễn ra một sớm một chiều. Hơn nữa, bản chất của DDU (Incoterms 2000) rất gần với DAP (Incoterms 2010/2020) – tức là giao hàng tại nơi đến nhưng chưa dỡ hàng. Do đó, họ vẫn dùng từ DDU nhưng ngầm hiểu theo các quy định hiện hành tương tự.
Thứ hai: Phù hợp với đặc thù xuất nhập khẩu tại chỗ ở Việt Nam Như đã đề cập, các doanh nghiệp chế xuất, gia công tại Việt Nam rất chuộng điều kiện này. Khi bán hàng vào khu chế xuất hoặc ngược lại, thủ tục hải quan và thuế vẫn phải thực hiện như hàng xuất nhập khẩu, nhưng quãng đường vận chuyển lại là nội địa. DDU mô tả chính xác bối cảnh này: Người bán chở hàng đến tận nhà máy đối tác (trong cùng lãnh thổ Việt Nam), nhưng người mua (đối tác) phải tự mở tờ khai nhập khẩu và đóng thuế.
Thứ ba: Sự linh hoạt so với DDP Nếu dùng DDP (Giao hàng đã nộp thuế), người bán phải lo cả thuế nhập khẩu. Điều này rất rủi ro và khó khăn cho người bán nước ngoài vì họ không có pháp nhân tại nước sở tại để kê khai thuế. DDU (hay DAP hiện nay) giải quyết được bài toán này bằng cách chuyển nghĩa vụ thuế cho người mua – người am hiểu nhất về thuế suất tại nước họ.
Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về Ddu term, giúp bạn tự tin hơn trong các quyết định giao thương quốc tế.
