Trong bối cảnh toàn cầu hóa và thương mại quốc tế phát triển mạnh mẽ, việc luân chuyển hàng hóa qua lại biên giới giữa các quốc gia diễn ra liên tục. Đứng tại vị trí “gác cổng” của mọi dòng chảy giao thương đó chính là cơ quan hải quan. Đối với bất kỳ doanh nghiệp xuất nhập khẩu nào, việc hiểu rõ bản chất, tổ chức của cơ quan hải quan cũng như quy trình thông quan là yếu tố sống còn để đảm bảo hàng hóa lưu thông thuận lợi, tối ưu hóa chi phí và thời gian. Trong bài viết này sẽ giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về hải quan là gì và các thủ tục, lưu ý để đảm bảo hàng hóa được giao nhận đúng theo lịch trình nhé.
Hải quan là gì?
Hải quan là một cơ quan nhà nước có chức năng thực thi pháp luật, thực hiện việc quản lý, kiểm tra và giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải cùng hành khách khi di chuyển qua lại biên giới quốc gia, bao gồm cả đường bộ, đường biển và đường hàng không.
Cơ quan hải quan trực thuộc Bộ Tài chính, đóng vai trò như một “tấm khiên” bảo vệ an ninh quốc gia và cộng đồng bằng cách ngăn chặn các hành vi buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng. Đồng thời, lực lượng này chịu trách nhiệm tổ chức thu thuế xuất nhập khẩu và các khoản thu khác, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, cũng như thúc đẩy giao thương thương mại quốc tế thông qua các chính sách ưu đãi thuế quan.
Thông tin cần biết về cục hải quan
Để quá trình làm việc diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp cần hiểu rõ cơ cấu và thẩm quyền của tổ chức mà mình sẽ trực tiếp nộp hồ sơ.
Cục hải quan là gì
Cục hải quan (bao gồm Cục hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) là tổ chức trực thuộc Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính. Cơ quan này có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu riêng và chức năng chính là trực tiếp tổ chức, triển khai thực hiện các quy định pháp luật của nhà nước về hải quan trên địa bàn hoạt động mà mình được phân công quản lý. Cục hải quan sẽ quản lý trực tiếp các Chi cục hải quan tại các cửa khẩu, cảng biển, sân bay ở địa phương.
Nhiệm vụ của cục hải quan
Cơ quan này gánh vác những trọng trách cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế và an ninh khu vực:
- Tổ chức, chỉ đạo và triển khai thực hiện các quy định của nhà nước về thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải.
- Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát chuyên sâu nhằm ngăn chặn triệt để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, ma túy và vi phạm sở hữu trí tuệ.
- Tính thuế, thu thuế và các khoản thu khác đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Thực hiện công tác kiểm tra sau thông quan nhằm đảm bảo tính minh bạch, chính xác của hồ sơ doanh nghiệp.
- Triển khai các chính sách ưu tiên, tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật.
Quyền hạn của cục hải quan
Để thực thi nhiệm vụ, Cục hải quan được nhà nước trao cho các quyền hạn pháp lý mạnh mẽ:
- Yêu cầu người khai hải quan cung cấp đầy đủ thông tin, chứng từ liên quan để xác định tính hợp pháp của hàng hóa.
- Có quyền yêu cầu các phương tiện vận tải dừng lại tại địa điểm quy định để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
- Trực tiếp truy đuổi và tạm giữ các phương tiện vận tải có dấu hiệu vi phạm pháp luật, chở hàng lậu.
- Xử lý vi phạm hành chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo và áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuộc thẩm quyền.
Địa bàn hoạt động của cục hải quan ở đâu
Địa bàn hoạt động của cơ quan hải quan rất rộng lớn, bao phủ mọi điểm nút giao thương quốc tế của đất nước:
- Cửa khẩu đường bộ: Nơi kiểm soát hàng hóa và phương tiện qua lại giữa Việt Nam và các quốc gia láng giềng.
- Ga đường sắt liên vận quốc tế: Quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng hệ thống tàu hỏa quốc tế.
- Cảng biển, sân bay quốc tế: Nút thắt lưu thông của đại đa số hàng hóa thương mại toàn cầu.
- Khu chế xuất và khu vực ưu đãi hải quan: Giám sát hàng hóa ra vào các khu công nghiệp đặc biệt được hưởng ưu đãi thuế.
- Kho ngoại quan và Kho bảo thuế: Nơi lưu giữ hàng hóa chờ xuất khẩu hoặc nguyên liệu chưa nộp thuế dùng để sản xuất hàng xuất khẩu.
- Bưu điện quốc tế: Kiểm tra các bưu phẩm, bưu kiện nhằm ngăn chặn hàng cấm tuồn vào qua đường chuyển phát.
Thế nào là thủ tục hải quan
Thủ tục hải quan là tập hợp các công việc mang tính pháp lý mà người khai hải quan (chủ hàng, đại lý) và công chức hải quan bắt buộc phải thực hiện theo quy định của Luật Hải quan đối với hàng hóa và phương tiện vận tải.
Hoạt động này chính là “giấy thông hành” hợp pháp để hàng hóa được phép xuất khẩu ra nước ngoài hoặc nhập khẩu vào thị trường nội địa. Việc am hiểu và tuân thủ đúng thủ tục hải quan mang lại lợi ích to lớn cho doanh nghiệp: giúp đẩy nhanh tiến độ thông quan, tiết kiệm chi phí lưu kho bãi, tránh các khoản phạt nặng nề và nâng cao uy tín thương hiệu trong mắt đối tác quốc tế.
Hướng dẫn hoàn thiện thủ tục hải quan chính xác
Để quá trình lưu thông hàng hóa không bị đình trệ, doanh nghiệp cần một quy trình chuẩn mực, rõ ràng và tuân thủ tuyệt đối luật pháp.
Hướng dẫn hoàn thiện thủ tục hải quan chính xác
Thực hiện thủ tục hải quan là một quy trình mang tính dây chuyền, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa khâu chứng từ và khâu khai báo điện tử. Một sai sót nhỏ ở đầu quy trình có thể dẫn đến việc hàng hóa bị giữ lại tại cảng nhiều ngày. Dưới đây là 5 bước chi tiết giúp bạn làm chủ mọi lô hàng.
Chuẩn bị hồ sơ
Đây là bước nền tảng quyết định đến 80% sự thành công của việc thông quan. Một bộ hồ sơ khai báo hải quan tiêu chuẩn, minh bạch sẽ bao gồm:
- Tờ khai hải quan (bản điện tử hoặc giấy).
- Hợp đồng thương mại (Sale Contract).
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) thể hiện rõ giá trị, điều kiện giao hàng.
- Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List) ghi rõ số lượng, trọng lượng.
- Vận tải đơn (Bill of Lading hoặc Airway Bill).
- Giấy chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin – C/O) để được hưởng ưu đãi thuế quan.
- Các giấy phép chuyên ngành, chứng nhận kiểm dịch, kiểm tra chất lượng (tùy thuộc vào từng mặt hàng cụ thể).
Khai báo hải quan
Hiện nay, việc khai báo chủ yếu được thực hiện qua phương thức điện tử trên hệ thống VNACCS/VCIS của Tổng cục Hải quan.
- Người khai sẽ sử dụng phần mềm chuyên dụng, điền các thông tin chi tiết về hàng hóa, mã HS, trị giá, đơn vị vận tải, thuế suất….
- Sau khi truyền tờ khai lên hệ thống, bạn sẽ nhận được kết quả phân luồng tự động (Xanh, Vàng, Đỏ) dựa trên mức độ đánh giá rủi ro của cơ quan hải quan.
Lưu ý về thời hạn: Đối với hàng nhập khẩu, tờ khai phải nộp trước khi hàng đến cửa khẩu hoặc trong vòng 30 ngày kể từ ngày hàng cập cảng. Hàng xuất khẩu phải nộp chậm nhất 4 giờ trước khi phương tiện vận tải xuất cảnh.
Nộp thuế và phí hải quan
Để hàng hóa được phép giải phóng, người khai hải quan bắt buộc phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước. Các khoản phí này thường bao gồm:
- Thuế xuất khẩu hoặc thuế nhập khẩu.
- Thuế Giá trị gia tăng (VAT).
- Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế bảo vệ môi trường (nếu mặt hàng thuộc diện chịu thuế).
- Các loại lệ phí hải quan khác theo quy định. Việc nộp thuế hiện nay rất tiện lợi, có thể thực hiện thông qua cổng thanh toán điện tử 24/7 của các ngân hàng thương mại.
Kiểm tra và lưu thông hàng hóa
Dựa vào kết quả phân luồng ở bước khai báo, cơ quan hải quan sẽ tiến hành các cấp độ kiểm tra tương ứng trước khi cấp phép thông quan:
- Luồng xanh: Hồ sơ hợp lệ, doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật. Hàng hóa được miễn kiểm tra hồ sơ và miễn kiểm tra thực tế, được thông quan và lưu thông ngay lập tức.
- Luồng vàng: Cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra chi tiết bộ hồ sơ giấy, nhưng miễn kiểm tra thực tế hàng hóa. Nếu chứng từ hợp lệ, hàng sẽ được thông quan.
- Luồng đỏ: Đây là mức kiểm soát khắt khe nhất. Hàng hóa bắt buộc phải trải qua việc kiểm tra chi tiết cả hồ sơ giấy lẫn kiểm tra thực tế hàng hóa (kiểm hóa) tại cảng/kho. Chỉ khi không phát hiện sai phạm, lô hàng mới được phép thông quan lưu thông.
Lưu trữ hồ sơ
Sau khi hàng hóa đã được thông quan và kéo về kho, nhiệm vụ của bạn vẫn chưa kết thúc. Theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ toàn bộ hồ sơ, chứng từ hải quan trong thời hạn 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai. Việc lưu trữ khoa học này nhằm phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra sau thông quan của cơ quan chức năng, đồng thời làm bằng chứng bảo vệ doanh nghiệp khi có khiếu nại phát sinh.
Một số lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục thông quan
Để quy trình thủ tục hải quan diễn ra “thuận buồm xuôi gió”, doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu tuyệt đối không nên bỏ qua những “nguyên tắc vàng” sau:
- Tính trung thực và chính xác: Phải khai báo chuẩn xác tên hàng, số lượng, trị giá và đặc biệt là áp đúng mã HS Code. Mọi hành vi khai sai nhằm trốn thuế đều sẽ bị hệ thống quản lý rủi ro phát hiện, dẫn đến việc lô hàng bị chuyển sang luồng đỏ, bị phạt vi phạm hành chính, truy thu thuế hoặc tịch thu hàng hóa.
- Đồng nhất chứng từ: Thông tin giữa Hợp đồng, Hóa đơn thương mại, Vận đơn và C/O phải logic, khớp nhau từng chi tiết nhỏ.
- Am hiểu chính sách mặt hàng: Trước khi nhập hoặc xuất, phải tìm hiểu kỹ xem mặt hàng đó có bị cấm, hay cần xin giấy phép chuyên ngành (kiểm dịch, hợp quy) hay không để chuẩn bị trước, tránh tình trạng hàng đến cảng mới lo chạy giấy tờ gây phát sinh chi phí lưu kho (DEM/DET) khổng lồ.
- Sử dụng dịch vụ đại lý hải quan: Nếu doanh nghiệp của bạn mới thành lập, chưa có nhiều kinh nghiệm thực chiến hoặc không có đội ngũ nhân sự chuyên trách nghiệp vụ, giải pháp an toàn và tiết kiệm nhất là thuê các đại lý hải quan hoặc công ty Logistics chuyên nghiệp. Họ có chuyên môn sâu, xử lý chứng từ nhanh gọn và đại diện bạn làm việc trực tiếp với cơ quan hải quan, giúp giải phóng hàng hóa đúng tiến độ.
Hải quan không phải là một rào cản làm khó doanh nghiệp, mà là một công cụ quản lý nhà nước giúp tạo ra môi trường thương mại quốc tế minh bạch, công bằng. Nắm vững khái niệm, chức năng của cục hải quan và thực hiện chuẩn xác từng bước trong thủ tục hải quan chính là chiếc chìa khóa vàng giúp mọi doanh nghiệp vươn tầm, đưa hàng hóa hội nhập thành công vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bài viết hữu ích: Dịch vụ khai báo hải quan trọn gói
Nếu bạn đang cần tìm kiếm công ty dịch vụ khai báo hải quan, liên hệ ngay với vận tải Thái Hà. Chúng tôi có 10 năm hoạt động trong lĩnh vực logistics, tự tin mang đến cho khách hàng dịch vụ chất lượng, phí dịch vụ cạnh tranh. Hạn chế tối đa và không để phát sinh các vấn đề bị phạt tiền do sai xót khi khai báo hải quan. Áp đúng mã HS Code, khai trị giá hải quan, đảm bảo hàng hóa được giảm thuế tối đa chịu mức thuế thấp nhất.
Liên hệ ngay vận tải Thái Hà – Đội ngũ nhân viên sẵn sàng hỗ trợ tư vấn hải quan chi tiết!
