Trong lĩnh vực thương mại quốc tế, đặc biệt là xuất nhập khẩu hàng hóa, các điều kiện giao hàng (Incoterms) đóng vai trò then chốt trong việc xác định trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua. Trong số 11 điều kiện thuộc Bộ quy tắc thương mại quốc tế mới nhất, EXW (Ex Works) nổi lên là điều khoản cơ bản nhất và là lựa chọn tối ưu cho những người bán muốn giảm thiểu nghĩa vụ logistics. Để tìm hiểu chi tiết, cùng GoTHL tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.
EXW là gì?
EXW là từ viết tắt của cụm từ Ex Works, có nghĩa là Giao hàng tại xưởng hoặc Giá xuất xưởng. Đây là một trong những điều khoản cơ bản nhất trong Incoterm (Bộ quy tắc thương mại quốc tế). Incoterm EXW được áp dụng cho tất cả các phương thức vận tải (bao gồm đường thủy nội địa, đường hàng không, đường biển, và vận tải đa phương thức).
Theo điều khoản EXW, người bán chỉ có nghĩa vụ tối thiểu, đó là chuẩn bị hàng hóa và đặt chúng sẵn sàng cho người mua nhận hàng tại địa điểm của người bán. Địa điểm này thường là nhà máy, kho xưởng, hoặc một cơ sở khác của người bán đã được chỉ định trong hợp đồng.
Các tên gọi khác của điều kiện EXW tùy thuộc vào địa điểm giao hàng có thể là “giá giao tại nhà máy” (Ex Factory), “giá giao tại mỏ” (Ex Mine), “giá giao tại đồn điền” (Ex Plantation), hay “giá giao tại kho” (Ex Warehouse).
Công thức của Term EXW là gì?
Khi sử dụng điều khoản này, để tránh nhầm lẫn và đảm bảo tuân thủ, doanh nghiệp cần ghi rõ địa điểm giao hàng cụ thể và phiên bản Incoterms được áp dụng.
EXW + Nơi giao hàng cụ thể + phiên bản Incoterms
Ví dụ: Nơi giao hàng là Khu công nghiệp Vsip 1, Bình Dương. Trong hợp đồng và chứng từ cần thể hiện rõ: EXW Vsip 1 Industrial Zone – Binh Duong – Viet Nam, Incoterms 2020. Hoặc EXW Nhon Trach Industrial Zone – Dong Nai – Vietnam, Incoterms 2010.
Điều kiện EXW là gì (Ex Works)
Điều kiện EXW quy định rằng người bán sẽ bàn giao hàng tại cơ sở của mình (nhà máy, kho xưởng,…) và người mua sẽ chịu trách nhiệm với tất cả các công việc còn lại.
Điểm chuyển giao hàng hóa, chi phí và rủi ro
Một trong những yếu tố quan trọng nhất để hiểu Điều kiện EXW là gì là việc xác định điểm chuyển giao trách nhiệm và rủi ro:
Chuyển giao rủi ro: Rủi ro đối với hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua ngay tại nơi xếp hàng. Tức là, rủi ro chuyển giao ngay khi hàng hóa được đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm giao hàng (kho của người bán).
Chi phí: Người mua chịu mọi chi phí phát sinh sau khi nhận hàng tại cơ sở người bán, bao gồm chi phí bốc hàng, chi phí kiểm hàng, chi phí bảo hiểm (nếu có), chi phí giấy tờ/thủ tục, và các chi phí người bán bỏ ra để hỗ trợ.
Giá EXW là gì: Giá EXW (Ex Works Price) sẽ là giá rẻ nhất cho người mua so với các điều khoản khác, bởi vì nó chỉ bao gồm chi phí sản xuất và chuẩn bị hàng hóa tại xưởng người bán.
Trách nhiệm bốc dỡ hàng và thủ tục hải quan xuất khẩu
Điều kiện EXW là một điều khoản cực kỳ có lợi cho người bán vì họ được miễn trừ hai trách nhiệm lớn:
Bốc dỡ hàng: Người bán không có trách nhiệm bốc hàng và chịu chi phí bốc hàng lên phương tiện vận tải do bên mua chỉ định, trừ khi có quy định khác trong hợp đồng. Nếu người bán hỗ trợ bốc hàng, chi phí và rủi ro vẫn do người mua chịu.
Thông quan xuất khẩu: Người bán không có nghĩa vụ thực hiện thủ tục thông quan xuất khẩu. Trách nhiệm này thuộc về người mua. Người bán chỉ cần hỗ trợ người mua về các thủ tục xuất khẩu khi có yêu cầu hoặc trong hợp đồng có quy định (và chi phí này do người mua chịu).
Lưu ý quan trọng: Vì người mua phải tự làm thủ tục thông quan xuất khẩu, EXW thường được sử dụng cho thương mại nội địa hoặc xuất nhập khẩu tại chỗ. Nếu người mua không thể trực tiếp hoặc gián tiếp làm thủ tục thông quan xuất khẩu, họ không nên sử dụng điều khoản này vì hàng hóa có thể bị kẹt lại tại nước xuất khẩu. Trong trường hợp này, người mua nên cân nhắc sử dụng FCA (Free Carrier).
Trách nhiệm của người bán, người mua theo EXW Incoterms 2020
Điều khoản EXW đặt trách nhiệm và chi phí tối thiểu lên người bán và trách nhiệm/chi phí tối đa lên người mua.
Trách nhiệm của người bán (Seller)
Theo Điều kiện EXW Incoterms 2020, trách nhiệm chính của người bán là chuẩn bị hàng hóa sẵn sàng cho việc giao nhận:
A1. Cung cấp hàng hóa và Hóa đơn thương mại: Người bán phải chuẩn bị đầy đủ hàng hóa theo đúng hợp đồng đã thỏa thuận. Đồng thời, người bán phải cung cấp hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và các bằng chứng phù hợp khác theo hợp đồng.
A2. Giao hàng: Người bán phải giao hàng đúng nơi và thông báo về thời gian, địa điểm giao hàng đã quy định trong hợp đồng. Việc giao hàng là khi hàng hóa được đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm chỉ định.
A3. Chuyển giao Rủi ro: Người bán chịu các phí tổn, phí phát sinh và rủi ro cho tới khi hàng được xếp lên phương tiện vận chuyển của phía người mua (tức là khi hàng đã sẵn sàng tại xưởng).
A4. Hỗ trợ Người mua: Người bán cần hỗ trợ người mua các vấn đề liên quan đến thủ tục xuất khẩu khi có yêu cầu hoặc trong hợp đồng có quy định.
A5. Bốc hàng: Người bán không có trách nhiệm bốc hàng và chịu chi phí bốc hàng lên phương tiện vận tải do bên mua chỉ định, nếu trong hợp đồng không có yêu cầu.
Trách nhiệm của người mua (Buyer)
Trách nhiệm của người mua khi giao dịch theo Điều kiện EXW là tối đa và bao gồm hầu hết quá trình logistics sau khi nhận hàng tại xưởng:
B1. Thanh toán và Nhận hàng: Người mua phải thanh toán 100% tiền đơn hàng theo quy định của hợp đồng. Đồng thời, người mua phải nhận hàng tại địa điểm đã thỏa thuận trong hợp đồng với bên bán.
B2. Chịu rủi ro và chi phí: Người mua phải chịu mọi rủi ro và chi phí phát sinh sau khi nhận hàng tại cơ sở của người bán. Các chi phí này bao gồm chi phí bốc hàng, chi phí kiểm hàng, chi phí bảo hiểm (người mua nên mua bảo hiểm cho lô hàng, dù không bắt buộc).
B3. Vận chuyển: Người mua phải tự sắp xếp phương tiện vận chuyển (book tàu/máy bay). Người mua chịu phí vận tải từ lúc hàng hóa rời xưởng của người bán, bao gồm cả local charge đầu đến và đầu đi.
B4. Thủ tục Hải quan: Người mua phải làm thủ tục và chịu các khoản chi phí để thực hiện quá trình thông quan xuất khẩu, quá cảnh và nhập khẩu cho lô hàng của mình. Người mua cần phải hoàn tất thủ tục hải quan để hàng hóa được nhập về nước an toàn.
So sánh điều khoản EXW với FOB – lựa chọn nào tối ưu Logistics?
EXW và FOB (Free on Board) là hai trong số các điều khoản Incoterms khác nhau được sử dụng cho các chuyến hàng quốc tế. Tuy nhiên, điểm chuyển giao trách nhiệm, rủi ro và chi phí giữa hai điều khoản này có sự khác biệt rõ rệt.
| Tiêu chí | EXW (Ex Works) – Giá xuất xưởng | FOB (Free On Board) – Giao hàng trên tàu |
| Định nghĩa | Người bán cung cấp hàng hóa tại xưởng/cơ sở của mình. | Người bán chịu trách nhiệm cho đến khi hàng hóa được xếp lên tàu (On Board) tại cảng xuất khẩu. |
| Điểm chuyển giao rủi ro | Chuyển giao rủi ro tại xưởng/kho của người bán (trước khi hàng được xếp lên phương tiện vận chuyển). | Chuyển giao rủi ro khi hàng hóa đã được xếp lên tàu. |
| Trách nhiệm bốc hàng | Người bán không có nghĩa vụ bốc hàng lên phương tiện vận chuyển do người mua chỉ định. | Người bán phải chịu trách nhiệm đưa hàng lên tàu của người mua và chịu chi phí bốc dỡ tại cảng xuất (theo thủ tục thông thường). |
| Thủ tục xuất khẩu | Người mua chịu trách nhiệm làm thủ tục thông quan xuất khẩu. | Người bán chịu trách nhiệm làm thủ tục thông quan xuất khẩu. |
| Chi phí vận tải | Người mua chịu toàn bộ chi phí vận tải, từ khi hàng rời xưởng đến cảng đích. | Người mua chịu chi phí vận chuyển từ cảng xuất khẩu đến đích, sau khi hàng đã lên tàu. |
Việc lựa chọn điều kiện EXW hay FOB, hay bất kỳ Incoterm nào khác, phụ thuộc vào mục đích, loại lô hàng, và khả năng logistics của người mua/người bán. Tuy nhiên, EXW vẫn là lựa chọn hàng đầu cho các doanh nghiệp mới, các giao dịch nội địa, hoặc khi người bán muốn giảm thiểu tối đa mọi nghĩa vụ sau sản xuất.
