Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, tự động hóa và sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ đã biến thế giới trở thành một ngôi làng toàn cầu. Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, giao thương xuyên biên giới không còn là điều xa lạ đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, khi bước ra biển lớn, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc tìm kiếm khách hàng, mà còn là làm sao để dòng tiền được lưu thông an toàn, tránh những rủi ro lừa đảo thương mại hay đọng vốn. Việc lựa chọn đúng phương thức thanh toán chính đều sử dụng trong xuất nhập khẩu đều có những ưu điểm, nhược điểm nổi bật khác nhau. Hãy cùng vận tải Thái Hà so sánh các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng hiện nay nhé.
Các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng
Nhìn chung, hệ thống thanh toán toàn cầu được chia thành nhiều hình thức khác nhau dựa trên mức độ tham gia của hệ thống ngân hàng và các chứng từ thương mại. Trước khi tiến hành so sánh các phương thức thanh toán quốc tế, chúng ta cần hiểu rõ bản chất, quy trình vận hành cũng như ưu nhược điểm của 3 trụ cột thanh toán phổ biến nhất trong xuất nhập khẩu hiện nay: chuyển tiền, nhờ thu và tín dụng chứng từ.
Phương thức chuyển tiền – Remittance
Phương thức chuyển tiền (Remittance) được hiểu một cách đơn giản là việc nhà nhập khẩu (người mua) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho nhà xuất khẩu (người bán) tại một địa điểm nhất định. Trong giao dịch này, ngân hàng chỉ đóng vai trò là trung gian thanh toán thực hiện theo lệnh, hoàn toàn không có trách nhiệm đôn đốc hay ràng buộc người mua phải trả tiền.
Hình thức chuyển tiền phổ biến:
Chuyển tiền bằng thư (Mail transfer – M/T): Ngân hàng gửi thư hoặc lệnh trả tiền qua đường bưu điện cho ngân hàng đại lý ở nước ngoài. Phương thức này hiện nay ít được sử dụng do tốc độ chậm.
Chuyển tiền bằng điện báo (Telegraphic transfer – T/T): Đây là hình thức chuyển tiền quốc tế phổ biến nhất hiện nay, trong đó ngân hàng dùng mạng lưới viễn thông (như SWIFT) để ra lệnh cho ngân hàng đại lý trả tiền. Giao dịch T/T thường được hoàn tất siêu tốc chỉ trong vòng 1 đến 5 ngày làm việc.
T/T được chia làm hai loại chính là T/T trả trước (Advance payment) và T/T trả sau (Deferred payment).
Tìm hiểu thêm: Thanh toán TT là gì? Quy trình thanh toán TT trong xuất nhập khẩu
| Ưu điểm | Nhược điểm |
|
Thanh toán cực kỳ đơn giản, quy trình nghiệp vụ dễ dàng thực hiện. Tốc độ chuyển tiền nhanh chóng, chi phí giao dịch qua ngân hàng rất thấp (tiết kiệm hơn nhiều so với L/C). Bên mua không bị áp lực đọng vốn (không phải ký quỹ), thủ tục chứng từ hàng hóa cũng không bị soi xét khắt khe. T/T trả trước mang lại sự an toàn tuyệt đối cho người xuất khẩu vì nhận tiền rồi mới giao hàng. |
Rủi ro của phương thức này là cực kỳ lớn vì nó phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí của đối tác. Với T/T trả trước, người mua chịu rủi ro cao vì đã chuyển tiền nhưng có thể người bán không giao hàng hoặc giao hàng kém chất lượng. Với T/T trả sau, người bán lại gánh rủi ro khi hàng đã cập cảng nhưng người mua chây ì không chịu thanh toán. |
Phương thức nhờ thu – Collection
Khi so sánh các phương thức thanh toán quốc tế, phương thức nhờ thu (Collection) được xem là giải pháp trung gian, mang tính an toàn cao hơn chuyển tiền nhưng lại linh hoạt hơn L/C. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng, người bán sẽ ký phát một tờ hối phiếu (Bill of Exchange) và nhờ ngân hàng của mình thu hộ số tiền đó từ người mua.
Các loại nhờ thu chính:
Nhờ thu trơn (Clean Collection): Người bán chỉ nhờ ngân hàng thu tiền dựa trên hối phiếu, còn bộ chứng từ gửi hàng lại gửi trực tiếp cho người mua. Hình thức này ít được áp dụng trong thương mại hàng hóa vì rủi ro cho người bán quá cao.
Nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection): Người bán gửi kèm hối phiếu và cả bộ chứng từ hàng hóa cho ngân hàng. Ngân hàng chỉ giao bộ chứng từ cho người mua (để họ đi nhận hàng) khi người mua thỏa mãn điều kiện thanh toán.
D/P (Documents against Payment): Người mua phải trả tiền ngay mới được nhận chứng từ.
D/A (Documents against Acceptance): Người mua ký chấp nhận trả tiền vào một ngày trong tương lai trên hối phiếu để được lấy chứng từ nhận hàng trước.
Tìm hiểu chi tiết: Phương thức nhờ thu là gì? Các hình thức nhờ thu phổ biến
| Ưu điểm | Nhược điểm |
|
Quyền lợi của nhà xuất khẩu được đảm bảo tốt hơn so với T/T vì ngân hàng giữ vai trò khống chế bộ chứng từ (đối với D/P). Chi phí nhờ thu vẫn ở mức trung bình, rẻ hơn so với mở thư tín dụng L/C. Chỉ thị nhờ thu tuân theo nguyên tắc quốc tế URC, ràng buộc trách nhiệm pháp lý rõ ràng giữa các bên. |
Ngân hàng chỉ đóng vai trò người thu hộ chứng từ, họ không có nghĩa vụ hay cam kết bảo lãnh thanh toán nếu người mua từ chối nhận hàng hoặc từ chối trả tiền. Trong trường hợp xấu nhất, người bán sẽ phải gánh chịu toàn bộ chi phí lưu kho bãi, phí vận chuyển hai chiều hoặc phải bán tháo hàng hóa với giá rẻ mạt. |
Phương thức thanh toán – Letter of Credit
Phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit – L/C) luôn là điểm sáng nổi bật khi so sánh các phương thức thanh toán quốc tế. Đây là một văn bản do ngân hàng phát hành theo yêu cầu của người nhập khẩu, trong đó ngân hàng cam kết chắc chắn sẽ thanh toán một số tiền nhất định cho người xuất khẩu, với điều kiện người xuất khẩu phải xuất trình được một bộ chứng từ hợp lệ, tuân thủ đúng và đầy đủ các điều khoản ghi trong L/C.
L/C hoạt động dựa trên bộ quy tắc và thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600) do phòng thương mại quốc tế (ICC) ban hành. Đặc biệt, thư tín dụng là một kiểu mua bán chứng từ – ngân hàng chỉ kiểm tra tính hợp lệ của giấy tờ trên bàn giấy chứ không quan tâm đến tình trạng thực tế của hàng hóa.
| Ưu điểm | Nhược điểm |
|
Đây là phương thức hữu hiệu và an toàn nhất, cân bằng hoàn hảo lợi ích cho cả hai bên. Đối với người xuất khẩu: Rủi ro thanh toán gần như bằng không. Dù người mua có phá sản, ngân hàng phát hành L/C vẫn phải có trách nhiệm trả tiền nếu bộ chứng từ hoàn hảo. Đối với người nhập khẩu: Đảm bảo rằng tiền chỉ được chuyển đi khi người bán đã thực sự giao hàng và cung cấp đúng, đủ các chứng từ chất lượng, số lượng như đã thỏa thuận. |
Quy trình thực hiện vô cùng phức tạp, trải qua nhiều bước và liên quan đến nhiều ngân hàng. Chi phí mở L/C, phí xác nhận, phí tu chỉnh… do ngân hàng thu là rất cao (thường từ 0,1 – 0,5% giá trị hợp đồng). Thời gian xử lý chậm (có thể kéo dài 2-4 tuần). Bộ chứng từ đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối; chỉ cần sai một dấu chấm phẩy, ngân hàng cũng có quyền từ chối thanh toán. |
So sánh các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng
Để giúp các doanh nghiệp dễ dàng định hình chiến lược tài chính, chúng ta sẽ đi vào so sánh các phương thức thanh toán quốc tế dựa trên các tiêu chí cốt lõi: Chi phí, Rủi ro, Tốc độ và Trường hợp áp dụng thực tiễn.
So sánh về mức độ rủi ro thương mại
Thanh toán T/T: Có sự phân bổ rủi ro cực kỳ bất đối xứng. Trả trước mang rủi ro lớn nhất cho người nhập khẩu, trong khi trả sau lại đẩy toàn bộ rủi ro mất trắng tiền hàng cho người xuất khẩu.
Thanh toán Nhờ thu (D/P, D/A): Mức độ rủi ro ở mức trung bình. Người bán vẫn nắm đằng chuôi về mặt chứng từ, nhưng lại chịu rủi ro thị trường nếu người mua từ chối nhận hàng tại cảng đích.
Thanh toán L/C: Rủi ro cho cả hai bên ở mức thấp nhất. Sự tham gia bảo lãnh của ngân hàng tạo ra chiếc khiên bảo vệ pháp lý vững chắc, không phụ thuộc vào tình hình tài chính của người mua.
So sánh về chi phí và thời gian giao dịch
Thanh toán T/T: Là nhà vô địch về tốc độ (chỉ 1-5 ngày) và có chi phí ngân hàng thấp nhất, giúp doanh nghiệp xoay vòng vốn cực nhanh.
Thanh toán Nhờ thu: Chi phí ở mức trung bình, nhỉnh hơn T/T nhưng rẻ hơn L/C. Thời gian kéo dài từ 1 đến 3 tuần chờ xử lý chứng từ.
Thanh toán L/C: Chi phí cao nhất và tốn nhiều thời gian nhất (2-4 tuần) do phải trải qua khâu thẩm định khắt khe của hệ thống ngân hàng liên quốc gia.
Doanh nghiệp nên chọn phương thức nào
Bạn nên chọn T/T: Khi hai bên doanh nghiệp đã có lịch sử làm ăn lâu dài, tin tưởng lẫn nhau tuyệt đối, hoặc đối với các hợp đồng có giá trị nhỏ. Đây cũng là lựa chọn tối ưu cho các thương vụ mua hàng mẫu.
Bạn nên chọn Nhờ thu (D/P, D/A): Khi bạn đã thiết lập quan hệ ổn định với đối tác nhưng chưa hoàn toàn tin tưởng để cho nợ (T/T trả sau), đồng thời muốn tiết kiệm chi phí so với việc mở L/C. Chỉ nên cấp D/A cho người mua có chỉ số tín dụng tốt.
Bạn nên chọn L/C: Khi đây là lần giao dịch đầu tiên với đối tác mới, giá trị hợp đồng xuất nhập khẩu cực kỳ lớn (trên 50.000 USD), hoặc khi đối tác nằm ở những quốc gia có rủi ro biến động chính trị, kinh tế cao. L/C là công cụ đàm phán an toàn nhất để loại bỏ sự hoài nghi.
Bài viết nhiều người đọc: Các phương thức thanh toán quốc tế trong xuất nhập khẩu
Trên đây là những so sánh của các phương thức thanh toán thông dụng hiện nay, vận tải Thái Hà hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích cho khách hàng. Mọi thắc mắc về các phương thức thanh toán xin hãy liên hệ với chúng tôi.
