Trong kỷ nguyên thương mại toàn cầu hóa, tốc độ chính là chìa khóa để doanh nghiệp bứt phá và chiếm lĩnh thị trường. Chính vì vậy, vận tải hàng không đang ngày càng khẳng định vị thế độc tôn của mình đối với các chuỗi cung ứng hiện đại. Dù chỉ chiếm chưa đến 1% về tổng khối lượng hàng hóa vận chuyển trên toàn thế giới, nhưng đường hàng không lại nắm giữ tới hơn 35% tổng trị giá thương mại toàn cầu. Đặc biệt tại Việt Nam, lưu lượng vận tải hàng hóa qua đường hàng không liên tục lập đỉnh, đạt hơn 1,52 triệu tấn với tốc độ tăng trưởng ấn tượng lên tới 17%/năm.
Để làm nên những kỳ tích đó, không thể không kể đến sự góp mặt của các loại máy bay chở hàng trong vận tải hàng không. Sự đa dạng về chủng loại, tải trọng và thiết kế của các “chiến binh bầu trời” này giúp đáp ứng hoàn hảo mọi nhu cầu giao thương khắt khe nhất. Vậy doanh nghiệp của bạn phù hợp với phương thức vận chuyển nào? Hãy cùng đi sâu vào tìm hiểu chi tiết ngay trong bài viết dưới đây!
Các dòng máy bay chở hàng phổ biến trong vận tải hàng không
Hệ thống logistics hàng không quốc tế hiện nay được vận hành vô cùng nhịp nhàng và tinh vi. Tùy thuộc vào tính chất lô hàng (trọng lượng, kích thước, độ khẩn cấp, tính chất nguy hiểm), các hãng hàng không và đại lý giao nhận sẽ phân loại và sắp xếp hàng hóa lên 3 dòng máy bay dịch vụ chính. Việc hiểu rõ đặc tính của các loại máy bay chở hàng trong vận tải hàng không sẽ giúp nhà xuất nhập khẩu tối ưu hóa được cả bài toán chi phí lẫn thời gian.
Máy bay vừa chở hàng vừa chở khách (Passenger Aircraft/ Passenger flight (PAX)
Passenger Aircraft (viết tắt là PAX) là dòng máy bay thương mại thông thường mà chúng ta thường thấy, kết hợp việc chở hành khách và chở hàng hóa trong cùng một chuyến bay. Đây là hình thức vô cùng phổ biến giúp các hãng hàng không tận dụng tối đa khoảng trống trong khoang để gia tăng doanh thu.
Đối với dòng máy bay PAX, toàn bộ hàng hóa thương mại sẽ được sắp xếp gọn gàng ở khoang boong dưới hay còn gọi là bụng máy bay (belly/lower deck), trong khi toàn bộ diện tích boong trên được dùng để phục vụ hành khách. Các mặt hàng thường được đóng gói trong các ULD (Unit Load Device), pallet hoặc túi chuyên dụng trước khi đưa vào khoang.
Đặc điểm nổi bật và lưu ý quan trọng: Do phải ưu tiên không gian và sự an toàn tuyệt đối cho hành khách, các hãng hàng không quy định cực kỳ khắt khe về kích thước và trọng lượng tối đa của mỗi kiện hàng đối với dòng máy bay này.
- Đối với máy bay cỡ nhỏ (như Airbus A321): Kích thước tối đa cho 1 kiện hàng thường bị giới hạn ở mức 120 x 100 x 100 cm, với trọng lượng không được vượt quá 100kg.
- Đối với máy bay cỡ lớn (như Airbus A350, Boeing 777): Sức chứa lớn hơn cho phép nhận các kiện hàng có kích thước lên tới 300 x 240 x 160 cm, và trọng lượng tối đa có thể đạt mức 4.000kg (4 tấn).
Dòng máy bay PAX là giải pháp hoàn hảo cho các lô hàng có quy mô vừa và nhỏ, thư tín, bưu kiện, hàng điện tử cao cấp cần thời gian vận chuyển nhanh chóng, lịch bay linh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, chúng không thể đáp ứng được các lô hàng quá khổ hoặc hàng nguy hiểm cấp độ cao.
Máy bay dùng để vận chuyển hàng hóa (Freighter (F) Cargo Aircraft Only (CAO)
Nếu PAX bị giới hạn về không gian thì Freighter (F) hay Cargo Aircraft Only (CAO) chính là “những gã khổng lồ” thực thụ được thiết kế chuyên biệt chỉ để chở hàng hóa. Đặc điểm dễ nhận diện nhất của dòng máy bay này là chúng hoàn toàn không có ghế ngồi cho hành khách, không có cửa sổ hay cửa thoát hiểm thông thường. Thành phần trên chuyến bay chỉ bao gồm phi hành đoàn và khối lượng hàng hóa khổng lồ.
Sự vượt trội trong thiết kế và công năng: Việc không phải chia sẻ không gian cho hành khách giúp Freighter tối ưu hóa toàn bộ diện tích. Cả phần boong chính (main deck) và boong dưới (lower deck) đều được sử dụng để chở hàng. Đặc biệt, kết cấu sàn của máy bay Freighter được gia cố để chịu được áp lực cực lớn, được trang bị hệ thống con lăn và chốt neo giữ hiện đại giúp kiện hàng không bị xê dịch. Máy bay được thiết kế với các cửa xếp dỡ cỡ đại ở mũi hoặc bên hông, cho phép máy móc, thiết bị cồng kềnh đưa vào dễ dàng.
Tại Việt Nam và các trung tâm logistics lớn như Singapore, các hãng hàng không đa phần ưu tiên sử dụng máy bay thân rộng (Wide-body aircraft) cho dòng Freighter để tối đa hóa tải trọng. Điển hình như hãng Silk Way West Airlines quy định boong trên (main deck) có thể tiếp nhận kiện hàng cao tới 3m và nặng 6 tấn, trong khi boong dưới tiếp nhận kiện cao 1,6m nặng 4,5 tấn.
Nhờ tải trọng khủng, đây là lựa chọn duy nhất khi bạn cần vận chuyển các loại hàng hóa siêu trường siêu trọng (ô tô, xe tăng, máy công nghiệp nguyên chiếc không thể tháo rời). Đồng thời, các mặt hàng nguy hiểm (Dangerous Goods) bắt buộc phải bay bằng máy bay CAO theo quy định của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) để đảm bảo an toàn sinh mạng con người.
Chuyến bay chater – Air cargo charter
Thuật ngữ “Charter Flight” trong ngành logistics hàng không dùng để chỉ các chuyến bay được thuê bao trọn gói nguyên chuyến. Tùy thuộc vào bản hợp đồng thỏa thuận giữa bên thuê và hãng hàng không, chuyến bay charter có thể dùng để chở khách, chở hàng hoặc kết hợp cả hai. Trong số các loại máy bay chở hàng trong vận tải hàng không, dịch vụ Charter mang lại sự linh hoạt tuyệt đối và đẳng cấp cao nhất cho các doanh nghiệp. Khách hàng là người nắm quyền chủ động điều chỉnh lịch trình bay, tự quyết định thời gian khởi hành, điểm đi, điểm đến cũng như lựa chọn cấu hình máy bay phù hợp nhất với lô hàng của mình.
Chuyến bay Charter thường được huy động trong các trường hợp mang tính cấp bách như: vận chuyển hàng cứu trợ y tế khẩn cấp, hàng hóa có giá trị cực cao, thiết bị quá khổ đặc biệt, hoặc trong các đợt đứt gãy chuỗi cung ứng cần bổ sung nguồn hàng lập tức. Mặc dù chi phí thuê nguyên chuyến rất đắt đỏ, nhưng đối với các dự án lớn, đây là “chìa khóa vàng” đảm bảo dòng chảy thương mại không bị đình trệ. Dưới đây là một số dòng máy bay nổi bật thường xuyên được huy động để cung cấp dịch vụ bay Charter chở hàng hóa trên toàn cầu:
Airbus A321
Mở đầu cho danh sách là chiếc máy bay thân hẹp quen thuộc Airbus A321. Mặc dù là dòng máy bay một lối đi, thiết kế thân máy bay đã được Airbus tối ưu hóa để tăng diện tích chứa hàng lên đáng kể so với các dòng máy bay cùng phân khúc. Tải trọng vận chuyển hàng hóa cho mỗi chuyến bay thường dao động từ 2 đến 2,5 tấn, tương đương với tổng thể tích khoang chứa từ 12 – 15 m³. Airbus A321 là phương án vô cùng tiết kiệm và hiệu quả cho các chặng bay Charter khu vực tầm ngắn, đáp ứng nhu cầu giao hàng hỏa tốc nội địa hoặc giữa các nước lân cận.
Airbus A330
Nâng cấp hơn về khả năng chuyên chở, Airbus A330 là một dòng máy bay đa dụng có khả năng đảm nhận khối lượng hàng hóa xuất sắc. Máy bay này sở hữu thiết kế cửa khoang hàng rất rộng rãi, tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, bốc xếp nhiều chuẩn loại hàng hóa và mâm (pallet) khác nhau. Sức chứa của Airbus A330 rất ấn tượng với tải trọng vận chuyển đạt mức 15 tấn cho mỗi chuyến, tương đương với thể tích không gian lên tới 90 m³. Nhờ sự bền bỉ, A330 là đối tác tin cậy cho các tuyến bay thương mại tầm trung xuyên quốc gia.
Airbus A350
Airbus A350 đại diện cho thế hệ tàu bay mới, hội tụ những tinh hoa công nghệ hiện đại và khả năng tiết kiệm nhiên liệu vượt trội. Dù được biết đến nhiều với vai trò chở khách cao cấp, các phiên bản khoang hàng của A350 lại thể hiện sức mạnh đáng kinh ngạc. Với cấu hình hầm hàng cực rộng và được thiết kế thông minh, Airbus A350 có thể vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn từ 25 đến 30 tấn, cung cấp không gian chứa tương đương 95 m³. Đây là lựa chọn hoàn hảo cho các dự án vận tải Charter đường dài cần sự ổn định và tối ưu hóa chi phí vận hành.
Boeing 777
Trong phân khúc máy bay thân rộng, Boeing 777 (cùng các biến thể Freighter của nó) từ lâu đã là “tượng đài” bất khả chiến bại trong ngành giao nhận hàng không. Được trang bị hai động cơ khổng lồ đầy sức mạnh, Boeing 777 mang đến khả năng chất xếp lượng hàng hóa cực lớn cùng tầm bay xuyên lục địa. Đối với các chuyến bay chở hàng Charter sử dụng bụng máy bay, tải trọng cho phép thường dao động từ 13 đến 17 tấn, với không gian thể tích đạt từ 78 đến 102 m³. Thiết kế linh hoạt của Boeing 777 giúp nó dễ dàng đáp ứng các chuẩn ULD quốc tế, trở thành “con gà đẻ trứng vàng” của các hãng logistics hàng đầu.
Boeing 787
Boeing 787, hay còn được cả thế giới mệnh danh là “Dreamliner” (Giấc mơ bay), là kiệt tác hàng không kết hợp giữa công nghệ vật liệu composite siêu nhẹ và khả năng khí động học tối ưu. Dòng tàu bay hai động cơ thế hệ mới này không chỉ mang đến sự êm ái cho hành khách mà còn mở ra không gian vận chuyển hàng hóa vô cùng rộng rãi với nhiều vị trí chất xếp tối ưu. Khả năng chịu tải của Boeing 787 thực sự ấn tượng, có thể vận chuyển lượng hàng hóa lên tới 23 – 32 tấn, tương đương không gian chứa 83 m³. Hiệu suất nhiên liệu tuyệt vời của Boeing 787 giúp giảm đáng kể cước phí cho các doanh nghiệp khi thuê Charter các chặng bay liên lục địa.
Vận tải hàng không tuy mang đặc thù cước phí cao nhưng lại là giải pháp tối thượng về mặt thời gian, tính an toàn và bảo hiểm rủi ro. Việc hiểu rõ về các loại máy bay chở hàng trong vận tải hàng không, từ máy bay kết hợp PAX, máy bay chuyên dụng Freighter cho đến các chuyến bay Charter cao cấp sẽ giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động lập kế hoạch chuỗi cung ứng linh hoạt và tiết kiệm nhất. Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần những giải pháp vận chuyển hàng hóa quốc tế nhanh chóng, chuyên nghiệp bằng đường hàng không, hãy tìm đến các chuyên gia logistics uy tín để được tư vấn thiết kế lộ trình bay phù hợp, đảm bảo hàng hóa vươn ra toàn cầu một cách an toàn và đúng tiến độ!
