Trong quy trình nhập khẩu hàng hóa nguyên container (FCL), bên cạnh các chi phí quen thuộc như cước vận chuyển (Ocean Freight), phí THC, phí vệ sinh… thì cược cont là một khái niệm khiến không ít doanh nghiệp và nhân viên xuất nhập khẩu mới vào nghề cảm thấy e dè. Vậy cược cont là gì, khi nào phát sinh phí sửa chữa cont và chủ hàng cần lưu ý điều gì khi nhập khẩu hàng nguyên cont từ nước ngoài về Việt Nam. Cùng vận tải GoTHL tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.
Cược cont là gì?
Cược cont (hay còn gọi là cược vỏ container, tiếng Anh là Container Deposit) là một khoản tiền đặt cọc mà chủ hàng (thường là người nhập khẩu – Consignee) hoặc đơn vị vận chuyển phải đóng cho hãng tàu để được phép mang container ra khỏi cảng về kho riêng để rút hàng.
Hiểu một cách đơn giản, container là tài sản của hãng tàu. Khi bạn muốn mượn cái “vỏ hộp” khổng lồ này về kho nhà mình để dỡ hàng, hãng tàu cần một sự đảm bảo rằng bạn sẽ trả lại nó đúng hạn và nguyên vẹn. Khoản tiền thế chân đó chính là cược cont.
Khác với các loại phí dịch vụ (Charge) là khoản tiền “một đi không trở lại”, tiền cược cont mang tính chất là một khoản ký quỹ. Điều này có nghĩa là số tiền này vẫn là của bạn, hãng tàu chỉ giữ hộ trong thời gian bạn mượn vỏ. Nếu bạn hoàn thành trách nhiệm trả vỏ đúng quy định, sạch sẽ và không hư hại, hãng tàu sẽ hoàn trả lại 100% số tiền này.
Thủ tục cược cont thường được thực hiện đồng thời với quá trình lấy Lệnh giao hàng (D/O) tại văn phòng hãng tàu hoặc đại lý hãng tàu,. Sau khi đóng tiền, doanh nghiệp sẽ nhận được một phiếu thu cược (Deposit Receipt) hoặc giấy cược container, đây là chứng từ quan trọng để làm thủ tục hoàn tiền sau này.
Lý do hãng tàu phải cược container
Nhiều chủ hàng thắc mắc: “Tôi đã trả cước vận chuyển, trả phí lưu bãi, tại sao còn bắt tôi cược cont?”. Thực tế, việc hãng tàu yêu cầu cược cont xuất phát từ nhu cầu quản trị rủi ro đối với tài sản của họ. Dưới đây là những lý do chính:
Bảo vệ tài sản có giá trị lớn một chiếc container rỗng 20 feet hoặc 40 feet có giá trị từ vài nghìn USD. Đặc biệt, đối với các loại container chuyên dụng như container lạnh (Reefer Container), giá trị của nó có thể lên tới hàng trăm triệu đồng do hệ thống máy lạnh phức tạp đi kèm. Khi giao tài sản lớn như vậy cho khách hàng mang đi xa (có thể cách cảng hàng trăm km), hãng tàu cần một khoản tiền làm tin để đảm bảo khách hàng có trách nhiệm bảo quản.
Bù đắp rủi ro hư hỏng và vệ sinh Trong quá trình kéo container về kho và rút hàng, rất nhiều sự cố có thể xảy ra. Xe nâng có thể làm thủng sàn, gãy đà; hàng hóa là hóa chất hoặc dầu mỡ có thể làm bẩn nội thất; hoặc quá trình vận chuyển đường bộ có thể gây móp méo vỏ,. Nếu không có khoản cược cont, hãng tàu sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc yêu cầu khách hàng bồi thường sau khi container đã được trả về bãi. Khoản cược này đóng vai trò như quỹ dự phòng để trừ nợ ngay lập tức nếu phát sinh chi phí sửa chữa hoặc vệ sinh.
Thúc đẩy việc trả vỏ đúng hạn Ngoài việc sợ mất mát hay hư hỏng, hãng tàu còn cần quay vòng container để phục vụ các chuyến hàng tiếp theo. Khoản tiền cược cont đóng vai trò như một động lực tài chính để nhắc nhở chủ hàng nhanh chóng giải phóng hàng và trả vỏ về bãi đúng thời gian quy định (Free time), tránh tình trạng chiếm dụng dụng cụ chứa hàng quá lâu.
Phí cược container là bao nhiêu?
Mức phí cược cont không cố định mà phụ thuộc vào chính sách của từng hãng tàu, loại container và kích thước của container đó. Tuy nhiên, dựa trên mặt bằng chung của thị trường logistics hiện nay, chúng ta có thể tham khảo các mức phí phổ biến sau:
Đối với container thường (Container khô – Dry Cont):
Container 20 feet: Mức cược dao động từ 1.000.000 VNĐ đến 2.000.000 VNĐ/cont.
Container 40 feet / 40 feet cao (HC): Mức cược dao động từ 2.000.000 VNĐ đến 4.000.000 VNĐ/cont.
Đối với container đặc biệt (Container lạnh, Open Top, Flat Rack): Do tính chất rủi ro cao và giá trị thiết bị lớn, mức cược cont cho các loại này cao hơn rất nhiều.
Container lạnh (RF): Phí cược có thể lên tới 80.000.000 VNĐ – 120.000.000 VNĐ/cont.
Các loại container mở nóc, quá khổ khác cũng có mức cược thỏa thuận riêng, thường gấp đôi hoặc gấp ba container thường.
Các trường hợp miễn cược: Hiện nay, để cạnh tranh và hỗ trợ doanh nghiệp, nhiều hãng tàu lớn đã áp dụng chính sách miễn thu phí cược cont đối với các khách hàng thân thiết, có sản lượng lớn hoặc các mặt hàng thông thường ít rủi ro. Thay vào đó, họ có thể yêu cầu Công văn cam kết (LOI) chịu trách nhiệm bồi thường nếu có hư hại xảy ra.
Ai là người chịu phí cược container?
Đây là câu hỏi thường gặp trong các tranh chấp nhỏ về chi phí logistics. Về bản chất:
Người đóng tiền trực tiếp: Thường là nhân viên hiện trường (Ops) của công ty dịch vụ giao nhận (Logistics/Forwarder) hoặc nhân viên của chủ hàng khi đi làm thủ tục đổi lệnh tại hãng tàu.
Người chịu trách nhiệm cuối cùng: Là chủ hàng nhập khẩu (Consignee).
Trong thực tế, các công ty dịch vụ Logistics thường sẽ ứng trước khoản tiền cược cont này để quy trình lấy hàng diễn ra nhanh chóng. Sau khi hoàn tất việc trả vỏ và lấy lại tiền cược từ hãng tàu, họ sẽ hoàn trả lại cho chủ hàng hoặc cấn trừ vào công nợ cuối cùng.
Tuy nhiên, nếu trong quá trình sử dụng, container bị hư hỏng và hãng tàu trừ tiền sửa chữa vào khoản cược này, thì chủ hàng chính là người phải gánh chịu chi phí đó (trừ khi chứng minh được lỗi do đơn vị vận chuyển gây ra).
Quy trình cược cont và sửa chữa cont
Để quản lý tốt khoản tiền cược cont, bạn cần nắm rõ quy trình “dòng tiền” này đi như thế nào từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc.
Bước 1: Đóng tiền cược và lấy lệnh (Tại văn phòng hãng tàu) Khi bộ chứng từ nhập khẩu đã sẵn sàng, nhân viên đến văn phòng hãng tàu để đổi Lệnh giao hàng (D/O). Tại đây, hãng tàu sẽ phát hành thông báo cược. Bạn đóng tiền (tiền mặt hoặc chuyển khoản) và nhận lại Phiếu thu cược (Deposit Receipt) hoặc giấy xác nhận cược.
Bước 2: Kéo hàng và trả vỏ (Tại kho và Depot) Sau khi xe container kéo hàng về kho và rút hàng xong, tài xế sẽ chở vỏ rỗng quay lại bãi (Depot) được chỉ định trên lệnh hạ vỏ. Tại đây, nhân viên điều độ/kỹ thuật của bãi (Checker) sẽ kiểm tra tình trạng container.
Trường hợp 1 (Cont sạch đẹp): Checker đóng dấu xác nhận “Đã hạ bãi” và tình trạng tốt lên phiếu giao nhận container (EIR). Quy trình trả vỏ hoàn tất suôn sẻ.
Trường hợp 2 (Cont hư hỏng/bẩn): Checker sẽ ghi chú các lỗi (xước sàn, móp vách, bẩn dầu…) vào phiếu EIR và yêu cầu đóng phí sửa chữa/vệ sinh. Đây là lúc phát sinh tranh chấp. Khoản phí này có thể được thu ngay tại bãi hoặc trừ vào tiền cược cont sau này.
Bước 3: Hoàn cược (Tại văn phòng hãng tàu) Nhân viên mang bộ hồ sơ gồm: Phiếu thu cược (bản gốc), Phiếu hạ rỗng EIR (xác nhận đã trả vỏ), Giấy giới thiệu và Công văn đề nghị hoàn cược đến hãng tàu.
Nếu cont không hư hại: Hãng tàu làm thủ tục hoàn trả lại 100% tiền cược (thường chuyển khoản sau 7-15 ngày).
Nếu cont hư hại: Hãng tàu sẽ tính toán chi phí sửa chữa (dựa trên ghi chú ở Bước 2), trừ số tiền này vào tiền cược và hoàn lại phần còn dư (nếu có). Nếu chi phí sửa chữa lớn hơn tiền cược, chủ hàng phải đóng thêm.
Những lưu ý mà chủ hàng cần nắm khi vận chuyển hàng container nhập khẩu
Để tránh mất tiền oan vào những khoản phí “trên trời rơi xuống” liên quan đến cược cont, chủ hàng cần “khắc cốt ghi tâm” những kinh nghiệm xương máu sau:
Kiểm tra kỹ tình trạng container ngay khi nhận hàng tại cảng Rất nhiều trường hợp container đã bị hư hỏng từ trước khi chủ hàng nhận về, nhưng do không kiểm tra kỹ, khi trả vỏ lại bị hãng tàu quy trách nhiệm.
Yêu cầu tài xế hoặc nhân viên hiện trường kiểm tra kỹ vỏ cont (sàn, vách, trần, cửa) ngay lúc nhận hàng tại cảng (Pick-up). Nếu thấy vết móp, lỗ thủng hay sàn bẩn, phải yêu cầu điều độ cảng ghi chú rõ vào phiếu giao nhận (EIR đầu lấy) và chụp ảnh lại làm bằng chứng.
Vệ sinh container sạch sẽ sau khi rút hàng Một trong những lỗi bị trừ tiền cược cont phổ biến nhất là phí vệ sinh.
Sau khi rút hàng, hãy yêu cầu nhân viên kho quét dọn sạch sẽ (vệ sinh khô), gỡ bỏ hết đinh tán, dây chằng buộc (lashing), pallet vụn còn sót lại. Đừng để hãng tàu có cớ thu phí “vệ sinh đặc biệt” chỉ vì vài mẩu rác.
Giám sát quá trình kiểm tra tại bãi hạ vỏ thời điểm tài xế trả vỏ tại bãi là lúc “nhạy cảm” nhất.
Yêu cầu tài xế phải có mặt cùng với nhân viên điều độ bãi khi họ kiểm tra container. Nếu thấy nhân viên bãi ghi chú lỗi không đúng thực tế, phải khiếu nại và làm rõ ngay tại chỗ, không được ký xác nhận khống.
Bảo quản phiếu thu cược và theo dõi thời hạn mất phiếu thu cược gốc đồng nghĩa với việc thủ tục lấy lại tiền sẽ cực kỳ gian nan (phải làm cam kết, chờ đợi lâu). Ngoài ra, một số hãng tàu quy định thời hạn hoàn cược (ví dụ 30-90 ngày sau khi trả vỏ). Nếu để quá hạn, số tiền này có thể bị mất.
Cân nhắc sử dụng dịch vụ Logistics trọn gói Nếu doanh nghiệp không có nhân sự chuyên trách am hiểu quy trình, việc thuê các đơn vị Forwarder uy tín là giải pháp an toàn. Các đơn vị này thường có hợp đồng đại lý và được miễn cược cont, giúp doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn và tránh được các rủi ro phát sinh trong quá trình tranh chấp về tình trạng container.
Cược cont tuy chỉ là một thủ tục nhỏ trong chuỗi quy trình xuất nhập khẩu nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và chi phí của doanh nghiệp. Hiểu rõ bản chất cược cont là gì, ai là người chịu trách nhiệm và nắm vững quy trình kiểm soát tình trạng container sẽ giúp doanh nghiệp chủ động, tiết kiệm chi phí và vận hành đơn hàng một cách trơn tru nhất.
Nếu bạn vẫn còn thắc mắc về các thông tin liên quan đến cược cont, phí cược cont, phí sửa chữa cont hay cần tư vấn thêm về dịch vụ hải quan, giao nhận vận chuyển. Hãy liên hệ với vận tải GoTHL qua hotline để được tư vấn và hỗ trợ hoàn toàn miễn phí.
