Phí CIC là gì? Các trường hợp phát sinh phí CIC

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phát triển, ngành logistics và xuất nhập khẩu không ngừng đối mặt với những thách thức về chi phí và quy trình. Một trong những khoản phụ phí thường gây băn khoăn nhất cho các doanh nghiệp, đặc biệt là những người mới tham gia ngành, chính là phí CIC. Vậy CIC là gì? Ai là người chịu phí CIC? Cách tính phí CIC ra sao? Cùng Thái Hà Logistic giải đáp thắc mắc ngay trong bài viết dưới đây, cùng tìm hiểu ngay nhé.

Mục lục bài viết

Phí CIC là gì?

CIC (Container Imbalance Charge), hay còn được biết đến là Equipment Imbalance Surcharge (EIS). Dịch theo nghĩa đen, CIC chính là phí mất cân bằng container.

Về bản chất, phí CIC là một loại phụ phí cước biển hoặc là một trong các loại Local Charge mà hãng tàu sẽ thu của khách hàng nhằm mục đích bù đắp chi phí vận chuyển container rỗng. Cụ thể, phí này được thu để bù đắp chi phí điều chuyển container rỗng từ nơi có sự dư thừa (nơi không có nhu cầu) đến nơi có nhu cầu cần container để đóng hàng xuất khẩu.

Lý do phát sinh phí CIC trong logistics

Lý do dẫn đến sự ra đời của phụ phí CIC là sự mất cân bằng về số lượng container rỗng trên các cảng biển toàn cầu. Tình trạng mất cân bằng này chủ yếu là do sự chênh lệch trong cán cân xuất nhập khẩu giữa các quốc gia.

Ví dụ điển hình là trường hợp của Việt Nam và Trung Quốc:

Việt Nam là một quốc gia nhập khẩu nhiều hàng hóa từ Trung Quốc (nhập siêu).

Sau khi hàng hóa được dỡ, số lượng vỏ container rỗng tồn đọng tại Việt Nam trở nên dư thừa.
Ngược lại, các quốc gia xuất siêu như Trung Quốc và Ấn Độ lại thiếu trầm trọng container rỗng để đóng hàng xuất khẩu đi các nước khác.
Để đảm bảo hoạt động thương mại, hãng tàu buộc phải bỏ chi phí để điều chuyển vỏ container rỗng từ nơi thừa (như Việt Nam) về nơi thiếu (như Trung Quốc).
Phí CIC được thu nhằm bù đắp chi phí vận hành và logistics khổng lồ này của hãng tàu.

Phụ phí này còn được các hãng tàu áp dụng để bù đắp các chi phí vận hành thực tế khác, bao gồm chi phí vận chuyển container rỗng (trên tàu mà không có hàng hóa tạo doanh thu) và chi phí lưu kho container rỗng tại các bãi (depot) ở những khu vực dư thừa.

Các trường hợp phát sinh phí CIC

Việc thu phí CIC không diễn ra thường xuyên mà phụ thuộc vào từng thời điểm và tình trạng mất cân bằng container rỗng trên thị trường. Về lý thuyết, hãng tàu chỉ thu loại phụ phí này khi có sự phát sinh chi phí lớn trong việc điều chuyển vỏ container từ nơi này sang nơi khác.

Các trường hợp và yếu tố chính dẫn đến việc hãng tàu áp dụng phụ phí CIC bao gồm:

Mất cân bằng thương mại

Khi sự chênh lệch giữa lượng hàng xuất khẩu và nhập khẩu ở một khu vực trở nên nghiêm trọng, chi phí điều vỏ container rỗng sẽ tăng cao, dẫn đến việc thu phí CIC logistics.

Khu vực thừa vỏ container (Thường là nước nhập siêu): Các quốc gia như Mỹ, EU, và Việt Nam thường có lượng container nhập khẩu lớn hơn lượng xuất khẩu, dẫn đến tình trạng dư thừa vỏ rỗng tại các cảng.

Khu vực thiếu vỏ container (Thường là nước xuất siêu): Các quốc gia có sản lượng xuất khẩu lớn như Trung Quốc hoặc Ấn Độ thường thiếu vỏ để đóng hàng, buộc hãng tàu phải điều chuyển từ nơi khác đến.

Sử dụng trên tuyến vận chuyển cụ thể

Phụ phí CIC thường chỉ được áp dụng trên một số tuyến vận tải nhất định, đặc biệt là các tuyến nhập khẩu từ các quốc gia Châu Á xuất siêu (ngoại trừ Nhật) vì các tuyến này thường xuyên thiếu hụt container để đóng hàng.

Tuyến từ Trung Quốc về Việt Nam: Do Trung Quốc xuất khẩu nhiều, dẫn đến nhu cầu vỏ container rỗng tại Việt Nam tăng cao.

Tuyến từ Việt Nam đi Mỹ hoặc Châu Âu: Phí này có thể được áp dụng vào mùa cao điểm khi lượng hàng xuất khẩu tăng đột biến, buộc các hãng tàu phải điều động container từ nơi khác về Việt Nam để đáp ứng nhu cầu.

Mùa cao điểm

Thời điểm cuối năm (khoảng tháng 8 đến tháng 10 hoặc dịp lễ Tết) là lúc hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế diễn ra sôi động nhất, dẫn đến nhu cầu vận chuyển tăng mạnh và mức chi phí phát sinh CIC cũng nhiều hơn. Mặc dù CIC không phải là PSS (Peak Season Surcharge – phụ phí mùa cao điểm), nhưng nó thường tăng mạnh vào các thời điểm cao điểm này do tình trạng mất cân đối container trở nên nghiêm trọng hơn.

Ai là người chịu phí CIC

Việc xác định phí cic ai trả hoặc phí cic bên nào chịu phụ thuộc vào thỏa thuận thương mại giữa người mua (consignee) và người bán (shipper), thường được quy định rõ trong hợp đồng mua bán hoặc thể hiện trên Vận đơn (Bill of Lading).

Phí CIC thường được cộng trực tiếp vào cước vận tải. Tùy thuộc vào thời điểm phát sinh, trách nhiệm thanh toán có thể được phân chia rõ ràng:

Phí phát sinh trước khi đóng hàng

Nếu phí CIC phát sinh trước khi quá trình đóng hàng bắt đầu và trước khi hàng hóa đến cảng nhập khẩu đầu tiên (do thiếu container để đóng hàng xuất khẩu), phí này có thể được ghi trong hợp đồng vận tải và thu từ shipper hoặc consignee, tùy theo thỏa thuận.

Phí phát sinh sau khi nhập hàng

Trường hợp phổ biến nhất là phí CIC phát sinh sau khi hàng hóa đến cảng nhập khẩu đầu tiên, do việc trả lại container rỗng (thả rỗng cont).

Lúc này, bên mua hàng (hoặc bên nhập khẩu) sẽ là người chịu phí CIC.

Lý do là các hãng tàu cần thu thêm phí để vận chuyển các container rỗng này đến nơi khác đang có nhu cầu sử dụng (thường là các nước xuất khẩu).

Bài viết chi tiết: Các loại phí trong vận tải đường biển

Phí CIC theo điều khoản thương mại quốc tế (Incoterms)

Điều kiện giao hàng (Incoterms)	Bên chịu trách nhiệm thanh toán phí CIC	Giải thích
EXW, FCA, FAS, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP	Người mua (Consignee)	Với các điều kiện này, người mua chịu trách nhiệm vận chuyển từ cảng xuất khẩu/tại cảng nhập khẩu. Do đó, nếu phí CIC phát sinh tại cảng nhập khẩu thì người mua phải chịu.
DAP, DPU, DDP	Người bán (Shipper)	Người bán chịu trách nhiệm vận chuyển hàng hóa đến địa điểm giao hàng tại nước nhập khẩu, bao gồm cả phí vận chuyển đến cảng nhập khẩu. Do đó, nếu phí CIC phát sinh tại cảng nhập khẩu thì người bán phải chịu.

Do đó, các bên cần làm rõ trách nhiệm người bán người mua với CIC trong hợp đồng mua bán quốc tế để tránh tranh chấp.

Điều kiện cộng phí CIC

Trong lĩnh vực hải quan, việc xác định phí CIC có được cộng vào trị giá tính thuế hay không là vấn đề phức tạp và được quy định cụ thể tại các văn bản pháp luật.

Quy định chung về cộng phí vào trị giá tính thuế

Theo quy định hiện hành, đặc biệt là Thông tư số 39/2018/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC), việc xác định trị giá hải quan và tính thuế xuất nhập khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt.

Nếu khoản phụ phí CIC liên quan đến vận chuyển hàng hóa nhập khẩu và được xem là khoản điều chỉnh phí cộng, thì phải được tính vào trị giá của hàng hóa.

Để phụ phí CIC được cộng vào trị giá tính thuế (Trị giá hải quan), cần đáp ứng các điều kiện sau:

Người chịu phí: Phụ phí CIC phải do người mua thanh toán.
Tính toán: Khoản phí này chưa được tính trong trị giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán.
Liên quan đến hàng hóa: Phụ phí này phải liên quan đến hàng hóa nhập khẩu.
Tính minh bạch: Phải có số liệu khách quan, định lượng được và phù hợp với các chứng từ liên quan đến lô hàng nhập khẩu.

Các trường hợp CIC không được cộng vào trị giá tính thuế

Nếu người mua hàng thanh toán CIC, một số quan điểm cho rằng phí này không được cộng vào trị giá tính thuế vì nó là chi phí vận chuyển container rỗng, không liên quan đến giá trị thực tế của hàng hóa.

Trường hợp phụ phí CIC đã được ghi nhận trong tổng số tiền hàng thực tế thanh toán cho người bán, nhưng doanh nghiệp có chứng từ hợp pháp và xác định được số tiền phí này, thì khoản phí này được khấu trừ ra khỏi trị giá tính thuế (Trị giá theo hải quan).

Nếu doanh nghiệp nhận được hóa đơn VAT 10% cho các khoản phí Local Charge ở nước nhập khẩu, thì hiển nhiên không phải tính phụ phí này vào trị giá tính thuế.

Tuy nhiên, nếu người bán trả CIC (theo điều kiện giao hàng DAP, DDP, DPU), thì phí này sẽ được cộng vào giá bán.

Các doanh nghiệp nên tham khảo thêm các quy định và công văn hướng dẫn mới nhất từ Tổng cục Hải quan để áp dụng văn bản quy phạm pháp luật phù hợp tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.

Cách tính phí CIC đơn giản nhất

Mặc dù phí CIC có thể biến động tùy theo hãng tàu, tuyến vận chuyển và thời điểm, được thực hiện dựa theo quy định tại thông tư 39/2018/TT-BTC, sửa đổi và bổ sung thông tư 38/2015/TT-BTC bắt đầu có hiệu lực từ ngày 5/6/2018.

Phụ phí CIC thường được tính theo một mức nhất định cho mỗi container (USD/container) và không phụ thuộc vào chủng loại, trọng lượng hay thể tích hàng hóa đóng bên trong. Mức phí áp dụng cho container 20 feet (20’) và 40 feet (40’) sẽ khác nhau.

Mức phí cic bao nhiêu là câu hỏi thường gặp. Hiện nay, mức phí CIC có thể dao động trong các khoảng sau:

Container 20 feet (20’DC): Khoảng 55 – 85 USD/container (hoặc dao động rộng hơn từ 100 – 500 USD/container).
Container 40 feet (40’DC/HC): Khoảng 115 – 170 USD/container (hoặc dao động rộng hơn từ 200 – 1.000 USD/container).

Như đã đề cập ở phần điều kiện cộng phí, nếu phụ phí CIC được xác định là khoản phải cộng vào trị giá hàng nhập khẩu (tức là thỏa mãn các điều kiện về người trả phí, tính liên quan và tính định lượng), thì việc xác định trị giá sẽ căn cứ vào thời điểm đăng ký tờ khai hải quan để áp dụng văn bản pháp luật có hiệu lực.

Hiện nay, việc này được thực hiện theo Thông tư 39/2018/TT-BTC. Doanh nghiệp cần khai báo chi tiết khoản phí này trên tờ khai hải quan.

Cách khai báo: Phí CIC sẽ được khai báo chi tiết trong tờ khai hải quan. Doanh nghiệp có thể nhập các thông tin này vào mục “Thông tin chung 2” hoặc mục “Danh sách hàng” trên phần mềm ECUS5VNACCS, sau đó phân bổ chi phí đồng đều vào các dòng hàng.

Bài viết nhiều người đọc: Quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển chi tiết

Qua bài viết, Thái Hà Logistics đã chia sẻ đến bạn trọn bộ thông tin về CIC trong hoạt động xuất nhập khẩu, vận tải đường biển. Hy vọng qua những chia sẻ trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về phí CIC là gì? Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc hỗ trợ về vận tải đường biển, bạn có thể liên hệ ngay với GoTHL để được hỗ trợ tư ván hoàn toàn miễn phí.